# AI-geletterdheid: de verplichting uit de AI-verordening en hoe je je team traint > AI-geletterdheid is een verplichting uit de AI-verordening. Lees wat artikel 4 vraagt, wat de wijziging van 2026 betekent en hoe je je team traint. Bron: https://geo-kennisbank.nl/kennisbank/ai-geletterdheid/ Uitgever: GEO-Kennisbank (geo-kennisbank.nl), een label van Harundo Bijgewerkt: 2026-11-10 Weet je team wat een AI-tool kan, waar hij fout gaat en wanneer je moet nakijken? Die kennis heet AI-geletterdheid, en volgens artikel 4 van de Europese AI-verordening moeten bedrijven die AI gebruiken er sinds 2 februari 2025 aandacht aan besteden. In 2026 is de tekst aangepast, maar je moet nog steeds iets doen voor je mensen. Een certificaat of vaste cursus hoeft niet. Je moet wel kunnen laten zien dat je ze serieus hebt voorbereid. Kort antwoord AI-geletterdheid is de verplichting uit artikel 4 van de AI-verordening dat bedrijven die AI gebruiken maatregelen nemen om de kennis van hun medewerkers te ondersteunen. Het geldt sinds 2 februari 2025, ook voor kleine bedrijven. Een certificaat is niet nodig. Train je mensen op maat van hun taken en leg vast wat je hebt gedaan. ## Wat is AI-geletterdheid? De AI-verordening heeft het over de vaardigheden, kennis en het begrip waarmee mensen AI geïnformeerd kunnen inzetten en zich bewust zijn van kansen, risico's en mogelijke schade. Op de werkvloer komt dat neer op vier dingen: je weet wat de tool doet, wat je erin zet, hoe je de uitkomst controleert en wanneer je hem niet gebruikt. Gezond verstand met wat extra kennis dus, en geen cursus programmeren. Een medewerker die ChatGPT gebruikt voor een klantmail moet weten dat het model feiten kan verzinnen, zie [AI-hallucinaties](https://geo-kennisbank.nl/kennisbank/ai-hallucinaties/). Voert iemand gegevens in, dan moet hij weten waar die terechtkomen. De verplichting staat in artikel 4 van de AI-verordening, verordening (EU) 2024/1689. Meer over de verordening zelf lees je in [de AI-verordening uitgelegd](https://geo-kennisbank.nl/kennisbank/ai-verordening-uitgelegd/). Het gaat om meer dan chatbots. Ook een vertaaltool, een spraakherkenner of een slimme planner valt eronder, als er een AI-systeem in zit. ## Waarom AI-geletterdheid nu telt Artikel 4 geldt sinds 2 februari 2025. Volgens de Europese Commissie beginnen nationale markttoezichthouders op 2 augustus 2026 met toezicht op deze regel. Boetes worden in nationale wetgeving bepaald, en het toezicht moet evenredig zijn. Gaat er iets mis, dan kan een gebrek aan passende training zwaarder wegen. In 2026 is de tekst aangepast met de Digital Omnibus, verordening (EU) 2026/1744, die op 27 juli 2026 in werking trad. Bedrijven moeten nu maatregelen nemen om AI-geletterdheid te ondersteunen. Een bepaald niveau bij elke persoon garanderen hoeft niet. De Commissie en de lidstaten moeten bedrijven helpen, met bijzondere aandacht voor het mkb. Ondertussen groeit het gebruik. Het CBS meldde dat in 2025 ongeveer 17 procent van de bedrijven met twee of meer werknemers AI gebruikte, tegen 13 procent in 2024. In de Knab Zzp AI Monitor 2026 zegt 84 procent van de ondervraagde zzp'ers AI voor werk te gebruiken, en 26 procent heeft geen formele afspraken. Dat zijn zelfgerapporteerde cijfers van klanten van één bank. ## Wat de wet wel en niet vraagt Veel bedrijven denken dat de regel zwaarder is dan hij is. De Europese Commissie zet de lijn uiteen in haar vragen en antwoorden. |Onderwerp |Wat de regel vraagt | |Voor wie |Aanbieders en gebruikers van AI-systemen, ook voor mensen die namens jou met AI werken, zoals ingehuurde krachten | |Certificaat |Niet nodig; eigen vastlegging van trainingen en richtlijnen volstaat | |Vorm van training |Geen verplichte vorm; afhankelijk van kennis, ervaring en het risico van de toepassing | |Alleen de handleiding |Meestal onvoldoende als enige maatregel | |Kennistoets |Je hoeft de kennis van medewerkers niet te meten | |Toezicht |Nationale markttoezichthouders, vanaf 2 augustus 2026 | De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) wijst er in haar handreiking van oktober 2025 op dat techniek maar een deel is. Mensen moeten ook de maatschappelijke, ethische en praktische kanten kennen. Ze adviseert een aanpak voor meerdere jaren. Houd daarvoor een intern dossier bij, en tel ingehuurde krachten en medewerkers van een dienstverlener mee als ze namens jou met AI werken. ## Je team trainen in zes stappen - **Breng in kaart wie AI gebruikt.** Denk aan vaste medewerkers, uitzendkrachten, freelancers en leveranciers die namens jou werken. - **Beschrijf per groep wat ze doen.** Een boekhouder met een rekenassistent heeft andere kennis nodig dan iemand die alleen mails laat samenvatten. - **Bepaal het niveau.** Begin met de basis: hoe een taalmodel werkt, waar fouten ontstaan en welke gegevens niet in een tool mogen. - **Kies de vorm.** Een uur uitleg, een werksessie met echte voorbeelden, een korte handleiding of een extern aanbod. Wat er behandeld wordt, telt zwaarder dan de vorm. - **Oefen met je eigen taken.** Laat mensen zelf opdrachten schrijven, zie [prompts schrijven](https://geo-kennisbank.nl/kennisbank/prompts-schrijven/), en de antwoorden controleren. - **Herhaal en leg vast.** Plan elk half jaar een opfrissing en noteer wie wat kreeg. **Hoe ziet AI jouw website?** Doe de gratis GEO-scan: 40 controles en een cijfer van 0 tot 100. [Start de GEO-scan](https://geo-kennisbank.nl/ai-scan/) ## Veelgemaakte fouten Een eenmalige presentatie is te weinig. De regel gaat over maatregelen die passen bij de mensen en de context waarin ze AI gebruiken, en een los uurtje dat niemand toepast, voldoet daar slecht aan. Werk liever met een korte, terugkerende aanpak: uitleg bij de start, een oefening met echte taken en een herhaling als tools of regels veranderen. Alleen naar de handleiding van de tool verwijzen noemt de Commissie meestal onvoldoende. Het onderwerp bij de IT-afdeling neerleggen werkt ook niet. AI-geletterdheid hoort bij iedereen die met AI werkt. En leg wel iets vast. Certificaten hoeven niet, maar zonder dossier kun je bij een vraag niet laten zien wat je deed. Een korte lijst met data, onderwerpen en deelnemers is al een begin. Vergeet tot slot de afspraken niet. Combineer de training met een kort [AI-beleid](https://geo-kennisbank.nl/kennisbank/ai-beleid-opstellen/). ## Vastleggen en controleren dat het werkt Leg per training vast wanneer die was, voor wie, wat je behandelde en welke afspraken eruit kwamen. Bewaar de materialen, zoals de presentatie, de handleiding en de presentielijst. Vraag na drie maanden of mensen de afspraken toepassen en wat er bijna misging, want juist die bijna-fouten laten zien waar de volgende sessie over moet gaan. Neem ook mee hoe AI jouw bedrijf zelf beschrijft. Een geletterd team snapt dat AI-assistenten antwoorden samenstellen uit bronnen zoals je website en andere vermeldingen. Laat een collega regelmatig een paar vragen over je bedrijf stellen. Klopt het antwoord? De [vermeldingscheck](https://geo-kennisbank.nl/vermeldingscheck/) doet dit voor je gemeente. ## Wat dit betekent voor jou Wacht niet op een perfecte cursus. Begin met een gesprek van een uur waarin je team laat zien wat het nu al gebruikt, en bespreek drie dingen: welke gegevens erin mogen, hoe je een antwoord controleert en bij wie je een fout meldt. Schrijf op wat je besprak en wie erbij was. Daarna volgt een sessie over de taken van elke groep. In een klein bedrijf kan dat prima in het teamoverleg, zonder externe trainer. Heb je geen tijd om het zelf uit te zoeken, gebruik dan het gratis materiaal van de Europese Commissie en de AP. ## Conclusie AI-geletterdheid is sinds 2 februari 2025 een verplichting voor bedrijven die AI gebruiken, ook voor kleine. Na de wijziging van 2026 draait het om maatregelen die passen bij je mensen en je toepassingen, zonder certificaat of toets. Train op maat, oefen met echte taken en leg vast wat je deed. Hoe AI-assistenten je bedrijf beschrijven, zie je met de gratis [GEO-scan](https://geo-kennisbank.nl/ai-scan/) of de [vermeldingscheck](https://geo-kennisbank.nl/vermeldingscheck/). ## Veelgestelde vragen ### Wat is AI-geletterdheid? Het vermogen om AI-systemen bewust te gebruiken, met kennis van de kansen en risico's en begrip van de gevolgen. Programmeren hoort er niet bij, begrip en oordeelsvermogen wel. Wie een chatbot gebruikt, moet bijvoorbeeld weten dat de uitkomst fout kan zijn en dat hij hem dus moet nakijken. ### Geldt de verplichting ook voor een zzp'er of klein bedrijf? Ja, als je AI-systemen in je werk gebruikt. De verplichting geldt voor aanbieders en gebruikers van AI, hoe groot ze ook zijn. De aanpak moet wel bij je situatie passen, en de Europese Commissie let bij haar ondersteuning juist op kleine bedrijven. ### Heb ik een certificaat of diploma nodig? Nee. De Europese Commissie schrijft dat er geen certificaat nodig is. Leg wel vast welke trainingen en richtlijnen je hebt gegeven. Dan kun je laten zien dat je het serieus hebt aangepakt, mocht een toezichthouder of klant ernaar vragen. ### Wie controleert of ik AI-geletterdheid op orde heb? Volgens de Europese Commissie beginnen nationale markttoezichthouders op 2 augustus 2026 met toezicht op artikel 4. Boetes worden in nationale wetgeving geregeld, en het toezicht moet evenredig zijn. Een klein bedrijf wordt dus niet op dezelfde manier beoordeeld als een groot. ### Heeft AI-geletterdheid iets te maken met zichtbaarheid in AI? Indirect. Wie begrijpt hoe AI-assistenten werken, snapt ook dat ze bedrijven beschrijven op basis van wat ze online vinden. Mensen met die kennis kijken sneller na of je website en profielen kloppen. ## Bronnen - Europese Commissie: AI literacy, questions and answers - Verordening (EU) 2024/1689 (AI-verordening), artikel 4 - Verordening (EU) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI), EUR-Lex - Autoriteit Persoonsgegevens: Verder bouwen aan AI-geletterdheid (oktober 2025) - Knab: Zzp AI Monitor 2026 - CBS: Bedrijven gebruiken AI vaakst voor marketing of verkoop (december 2025)