# De AI Act uitgelegd: tijdlijn en risicoklassen voor ondernemers

> AI Act uitgelegd voor ondernemers: de vier risicoklassen, de actuele tijdlijn na de digitale omnibus van juli 2026 en wat je nu moet regelen.

Bron: https://geo-kennisbank.nl/kennisbank/ai-verordening-uitgelegd/  
Uitgever: GEO-Kennisbank (geo-kennisbank.nl), een label van Harundo  
Bijgewerkt: 2026-11-10

Gebruik je ChatGPT voor offertes, een chatbot op je website of AI bij het screenen van sollicitanten? Dan valt je bedrijf onder de Europese AI-verordening, de AI Act. Hier staat de AI Act uitgelegd in gewone taal, bijgewerkt tot november 2026: de vier risicoklassen, de data die gelden na de digitale omnibus van juli 2026 en wat dat betekent voor een mkb-bedrijf of zzp'er. Dit is algemene informatie, geen juridisch advies.

Kort antwoord

De AI Act sorteert AI op risico: verboden, hoog risico, transparantieplicht en minimaal risico. Verboden praktijken en AI-geletterdheid gelden sinds februari 2025, de transparantieregels sinds 2 augustus 2026. De hoog-risicoregels zijn door de digitale omnibus (juli 2026) verschoven naar 2 december 2027 en 2 augustus 2028. De meeste ondernemers gebruiken AI alleen. Hun plichten zijn licht.

## AI Act uitgelegd: wat is de AI-verordening?

Officieel heet de AI Act Verordening (EU) 2024/1689, de eerste algemene Europese wet over AI. Ze trad op 1 augustus 2024 in werking en geldt rechtstreeks in alle EU-landen, dus je hoeft geen aparte Nederlandse wet te lezen om te weten waar je aan toe bent.

Hoe meer schade een AI-toepassing kan doen aan veiligheid of grondrechten, hoe strenger de regels. Veel gewone toepassingen, zoals een spamfilter of een tekstassistent voor je mailbox, vallen onder het laagste niveau. Daar gelden geen specifieke regels voor.

Verder kent de wet twee rollen. Een aanbieder ontwikkelt een AI-systeem of brengt het onder eigen naam op de markt. Een gebruiker, in de wet deployer, zet een systeem in voor eigen zakelijk gebruik. Zet je een AI-chatbot op je website die een softwarebedrijf heeft gebouwd, dan ben jij gebruiker. Bouw je zelf een product op basis van een taalmodel en verkoop je dat, dan kun je ook aanbieder zijn.

## De vier risicoklassen van de AI Act

De Europese Commissie beschrijft vier niveaus. Onthoud vooral deze tabel.

|Klasse |Wat valt eronder |Wat geldt |

|Onaanvaardbaar risico |Sociale scoring, manipulatieve AI, ongerichte gezichtsafbeeldingen verzamelen, emotieherkenning op werk en school |Verboden sinds 2 februari 2025 |

|Hoog risico |AI bij werving, onderwijs, kredietwaardigheid, kritieke infrastructuur, rechtshandhaving |Strenge eisen, uitgesteld tot december 2027 en augustus 2028 |

|Transparantierisico |Chatbots, deepfakes, AI-gegenereerde content |Mensen moeten het weten, sinds 2 augustus 2026 |

|Minimaal risico |Spamfilters, spelletjes, de meeste tekstassistenten |Geen specifieke regels |

Voor een gemiddeld mkb-bedrijf telt vooral de derde klasse. Het verbod geldt voor iedereen, maar komt in het mkb zelden voor. Hoog-risicosystemen kosten aanbieders veel werk, zoals risicobeheer, documentatie en menselijk toezicht, terwijl jij als gebruiker zulke systemen inzet volgens de instructies en er mensen op laat meekijken. Wie AI gebruikt bij het selecteren van sollicitanten, zit al in de hoog-risicoklasse. Meer daarover in [AI bij werving en selectie](https://geo-kennisbank.nl/kennisbank/ai-bij-werving/).

## De tijdlijn van de AI Act in november 2026

Volgens de Europese Commissie en de gewijzigde verordening gelden nu deze data:

- **2 februari 2025:** verboden praktijken en de verplichting voor AI-geletterdheid.

- **2 augustus 2025:** regels voor AI-modellen voor algemeen gebruik, zoals de modellen achter ChatGPT en Gemini.

- **2 augustus 2026:** de wet is in grote lijnen van toepassing, inclusief de transparantieplichten.

- **2 december 2026:** AI-systemen die al op de markt waren, moeten hun gegenereerde content machineleesbaar markeren. Dan gaat ook een nieuw verbod in op AI die seksuele beelden zonder toestemming maakt.

- **2 december 2027:** hoog-risicosystemen uit bijlage III, zoals AI bij werving.

- **2 augustus 2028:** hoog-risicosystemen die in gereguleerde producten zitten, zoals medische hulpmiddelen en machines.

Dit zijn wettelijke data. Hoe toezichthouders in de praktijk handhaven, kan daarvan afwijken.

Over het toezicht in Nederland schreef de Rijksoverheid op 20 april 2026 dat bestaande toezichthouders binnen hun eigen terrein toezicht houden op de AI Act, en dat de Autoriteit Persoonsgegevens het overneemt waar geen duidelijke toezichthouder is. De uitvoeringswet lag toen nog in internetconsultatie, tot 1 juni 2026. Kijk dus op rijksoverheid.nl of de wet inmiddels is vastgesteld. Veel verandert er voor jou niet. Meestal krijg je te maken met een toezichthouder die je al kent.

**Hoe ziet AI jouw website?** Doe de gratis GEO-scan: 40 controles en een cijfer van 0 tot 100.

[Start de GEO-scan](https://geo-kennisbank.nl/ai-scan/)

## Wat veranderde de digitale omnibus in 2026?

In november 2025 stelde de Europese Commissie voor om de AI Act te vereenvoudigen. Op 7 mei 2026 volgde een politiek akkoord, en de Raad nam het besluit op 29 juni 2026 aan. Sinds 24 juli 2026 staat het in het Publicatieblad. Op 27 juli 2026 trad het in werking.

Dit zijn de belangrijkste wijzigingen:

- De hoog-risicodata schoven op naar 2 december 2027 en 2 augustus 2028. Daarmee kwam een einde aan de onzekerheid over 2 augustus 2026.

- De plicht voor AI-geletterdheid is afgezwakt. Je moet maatregelen nemen om geletterdheid te ondersteunen, in plaats van een bepaald niveau te garanderen.

- Vereenvoudigingen voor kleine bedrijven gelden ook voor kleine midcaps.

- Er is een nieuw verbod op AI die seksuele beelden zonder toestemming maakt.

- Het AI-bureau van de Commissie krijgt meer bevoegdheden over systemen op basis van algemene modellen.

De transparantieregels bleven op 2 augustus 2026 staan en gelden dus al.

## AI Act uitgelegd in zes stappen voor je bedrijf

- **Maak een lijst van je AI-tools.** Noteer wie wat gebruikt, ook gratis tools die medewerkers zelf kozen.

- **Controleer op verboden toepassingen.** Bijvoorbeeld emotieherkenning bij medewerkers. Dat komt zelden voor, maar is verboden.

- **Bepaal of iets hoog risico is.** Gebruik je AI bij werving, beoordeling of kredietbeslissingen? Dan gelden vanaf december 2027 strengere eisen.

- **Vertel mensen dat ze met AI praten.** Zet bij je chatbot zichtbaar dat het AI is.

- **Label nepbeelden en AI-nieuwsteksten.** Zie [AI-content labelen](https://geo-kennisbank.nl/kennisbank/ai-content-labelen/).

- **Train je team.** Stel regels op en leg uit hoe medewerkers AI veilig gebruiken, zie [AI-geletterdheid](https://geo-kennisbank.nl/kennisbank/ai-geletterdheid/).

Veel ondernemers denken dat het uitstel alles opschort. Verboden praktijken, geletterdheid en transparantie gelden gewoon.

## Wat dit betekent voor jou

Een chatbot of AI-tekst op je site moet eerlijk zijn over wat het is, en onjuiste claims in AI-gegenereerde teksten blijven je eigen verantwoordelijkheid. Zo raakt de AI Act ook je zichtbaarheid. AI-assistenten citeren graag bronnen die betrouwbaar zijn en duidelijk geschreven. Houd je tekst controleerbaar en actueel, en zet bij belangrijke pagina's wie de tekst schreef en wanneer die is bijgewerkt, want daar hebben klanten iets aan en het maakt je pagina's bruikbaarder als bron. Dit artikel is geen juridisch advies. Vraag bij twijfel een jurist of kijk op de pagina van de Europese Commissie en de Rijksoverheid.

## Conclusie

De AI Act uitgelegd in één zin: hoe riskanter de toepassing, hoe strenger de regels. Voor de meeste ondernemers komt dat neer op een overzicht van hun tools, eerlijkheid naar klanten en een getraind team. De zware hoog-risicoregels zijn uitgesteld tot eind 2027 en 2028, maar de transparantieplichten gelden al sinds augustus 2026. Je chatbot moet nu dus melden dat hij AI is. Wat AI nu over je bedrijf zegt, zie je met de [GEO-scan](https://geo-kennisbank.nl/ai-scan/) of de [vermeldingscheck](https://geo-kennisbank.nl/vermeldingscheck/).

## Veelgestelde vragen

### Geldt de AI Act ook voor mijn kleine bedrijf?
Ja, als je AI-systemen gebruikt in de EU. De wet kent aanbieders (die een systeem maken) en gebruikers, in de wet deployers genoemd. De meeste ondernemers zijn gebruiker van tools als ChatGPT, Copilot of een chatbot, en voor gebruikers gelden minder en lichtere plichten dan voor aanbieders.

### Is de AI Act uitgesteld?
Gedeeltelijk. De digitale omnibus verschoof de regels voor hoog-risico-AI naar 2 december 2027 en 2 augustus 2028. De transparantieregels gingen op 2 augustus 2026 in. Voor de verboden praktijken en de AI-geletterdheid veranderde de datum niet: die gelden sinds 2 februari 2025.

### Wat zijn de boetes?
De verordening noemt maxima: tot 35 miljoen euro of 7 procent van de wereldwijde omzet voor verboden praktijken, tot 15 miljoen euro of 3 procent voor andere overtredingen en tot 7,5 miljoen euro of 1 procent voor onjuiste informatie aan toezichthouders. Voor mkb-bedrijven geldt telkens het laagste van beide bedragen.

### Moet ik AI-teksten op mijn website labelen?
Niet altijd. De transparantieplicht geldt voor chatbots die met mensen praten, voor deepfakes en voor AI-teksten die het publiek informeren over zaken van openbaar belang, tenzij een mens ze redactioneel controleert. Een gewone productbeschrijving valt meestal niet onder die laatste regel.

### Wie houdt in Nederland toezicht?
Bestaande toezichthouders houden toezicht binnen hun eigen terrein. Waar geen duidelijke toezichthouder is, wordt dat de Autoriteit Persoonsgegevens. De AP en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur coördineren. In april 2026 lag de uitvoeringswet nog in consultatie, dus kijk hoe het er nu voor staat.

## Bronnen

- Europese Commissie, Regulatory framework for AI (digital-strategy.ec.europa.eu)
- Europese Unie, Verordening (EU) 2024/1689 (AI-verordening), EUR-Lex
- Rijksoverheid, Kabinet zet stap met toezicht op Europese AI-regels (20 april 2026)
- Autoriteit Persoonsgegevens, Toezicht en coördinatie AI en algoritmes
- Garrigues, AI digital omnibus regulation has been published (juli 2026)
- Gibson Dunn, EU AI Act omnibus agreement: postponed high-risk deadlines (mei 2026)