AI uitzetten of omzeilen: wat kan, en wat betekent het voor jouw bedrijf?
AI zit in Windows, op je Android-telefoon en bovenaan in Google. Wil je AI uitzetten, uit wantrouwen, voor je privacy of uit gewoonte, dan lukt dat maar ten dele. Copilot kun je verwijderen, maar Gemini neemt op Android de plek van Google Assistent over en het AI-overzicht in Google heeft geen uitknop. Voor ondernemers telt vooral dit: een deel van je klanten zoekt bewust zonder AI, een ander deel vraagt alles aan een chatbot.
Kort antwoord
AI uitzetten lukt maar deels. De Copilot-app in Windows kun je verwijderen, maar Gemini vervangt op Android sinds september 2026 Google Assistent en het AI-overzicht in Google heeft geen uitknop. Omzeilen kan wel, met het filter „Web” of met zoekmachines zonder AI. Voor je bedrijf betekent dit dat je vindbaar moet zijn in gewone zoekresultaten én in AI-antwoorden.
Wat betekent AI uitzetten precies?
Met AI uitzetten bedoelen mensen meestal een van drie dingen: de assistent in hun apparaat (Copilot in Windows of Gemini op Android), de AI-samenvatting bovenaan in Google of AI-functies in andere zoekmachines en apps.
Eén knop die alles uitschakelt, is er bij geen van drieën. Soms kun je een app verwijderen, soms alleen een filter kiezen en soms kan het helemaal niet. „Omzeilen” is daarom vaak een betere omschrijving.
De redenen verschillen. Sommige mensen vertrouwen de antwoorden niet, omdat chatbots soms dingen verzinnen. Anderen willen hun gegevens niet delen of vinden een lijst met links overzichtelijker, en weer anderen gebruiken AI wel maar willen zelf bepalen wanneer. Voor jou als ondernemer maakt de reden weinig uit. Je klanten zoeken nu op twee manieren: een deel vraagt het aan een AI-assistent, een ander deel kiest bewust voor gewone zoekresultaten. Beide groepen moeten jou kunnen vinden.
Waarom AI uitzetten nu speelt: de cijfers
Het AI-gebruik groeit snel, maar een meerderheid gebruikt het nog niet. Volgens het CBS gebruikte in 2025 39 procent van de Nederlanders AI om tekst, beelden of video te maken in de drie maanden voor het onderzoek. En 92 procent van de ondervraagden vond dat menselijke controle op AI nodig blijft.
Vermijden wordt wel lastiger. Google meldde in augustus 2026 dat het vanaf 4 september 2026 Google Assistent op telefoons, tablets en horloges vervangt door Gemini. Terugschakelen kan daarna niet meer.
Dat roept tegenbeweging op. Volgens DuckDuckGo lag het verkeer naar zijn zoekpagina zonder AI in juni 2026 op een piekdag drie keer zo hoog als normaal. Het bracht daarna browserextensies uit om die versie als standaard in te stellen.
Ook het klikgedrag verandert. Onderzoek van Pew Research Center uit 2025 liet zien dat Amerikaanse gebruikers bij een AI-samenvatting in 8 procent van de bezoeken op een gewoon resultaat klikten, tegen 15 procent zonder samenvatting. Wie AI omzeilt, klikt dus vaker door. Wie AI gebruikt, heeft het antwoord meteen. Zie ook zero-click.
Wat kan je per platform uitzetten of omzeilen?
Dit is de stand van november 2026. Instellingen veranderen geregeld, dus kijk er af en toe opnieuw naar.
| Platform | Wat kan | Wat niet kan |
|---|---|---|
| Copilot in Windows 11 | De app verwijderen via Instellingen en Apps; beheerders kunnen sinds april 2026 een beleidsregel gebruiken | Copilot in Edge en Microsoft 365 verdwijnt daarmee niet vanzelf |
| Gemini op Android | Bij de standaard digitale assistent kiezen voor „geen”; de activiteit van Gemini-apps uitzetten | Terug naar Google Assistent op telefoon of tablet |
| AI-overzicht in Google | Na het zoeken het filter „Web” kiezen voor alleen links | Een vaste instelling die AI-overzichten uitschakelt |
| DuckDuckGo | Een aparte versie zonder AI-antwoorden en een instelling om AI-afbeeldingen te verbergen | AI-afbeeldingen volledig weren |
| Startpage, Ecosia, Qwant | Startpage heeft geen eigen AI-laag; Ecosia en Qwant hebben optionele AI | Beschikbaarheid verschilt per land en kan veranderen |
Meer over de assistenten zelf lees je in Microsoft Copilot en Gemini.
Stappenplan: vindbaar met én zonder AI
Twee strategieën bouwen is niet nodig. Zoekmachines met en zonder AI halen hun informatie grotendeels uit dezelfde index, en volgens Google gelden er voor AI-overzichten geen extra eisen: een pagina moet geïndexeerd zijn en met een fragment in de resultaten kunnen verschijnen. Je werkt dus aan één fundament voor beide groepen.
- Controleer je indexering. Kijk in Google Search Console én Bing Webmaster Tools of je belangrijkste pagina's zijn opgenomen en of er geen pagina's per ongeluk zijn uitgesloten. DuckDuckGo en Copilot leunen deels op Bing.
- Houd je bedrijfsprofiel actueel. Adres, openingstijden en telefoonnummer verschijnen in de kaartresultaten, met of zonder AI.
- Schrijf duidelijke paginatitels en beschrijvingen. Wie zonder AI zoekt, kiest op basis van die twee regels.
- Zet het antwoord bovenaan je pagina. Dat helpt de lezer die doorklikt en maakt je tekst citeerbaar voor AI.
- Zorg voor kloppende vermeldingen elders. Reviews en branchesites tellen in beide werelden mee.
Veelgemaakte fouten bij AI uitzetten en vindbaarheid
Denken dat klassieke SEO voorbij is, bijvoorbeeld. Gebruikt een groot deel van je klanten AI niet of bewust niet, dan blijven de gewone zoekresultaten en de kaart voor hen de belangrijkste ingang.
Het omgekeerde komt ook voor: alleen naar je positie in Google kijken. Wie zijn vraag aan Copilot of Gemini stelt, krijgt geen lijst met tien links maar een kort antwoord met een paar namen. Sta je daar niet tussen, dan zie je dat niet terug in je gewone rapportages.
AI-crawlers uit voorzorg blokkeren is ook een fout. Mensen blijven AI gebruiken. AI-zoekmachines kunnen je eigen pagina's dan alleen minder goed lezen en leunen op wat anderen over je schrijven.
En veel ondernemers vergeten Bing. Wie Google mijdt of DuckDuckGo gebruikt, komt vaak bij resultaten uit de index van Bing terecht, en een verouderd of ontbrekend profiel daar kost bezoekers die je in Google nooit mist.
Zo controleer je je zichtbaarheid in klassieke en AI-zoekmachines
Meet beide kanten apart. In Search Console en Bing Webmaster Tools zie je op welke zoekopdrachten je verschijnt en hoe vaak mensen klikken. Let op het verschil tussen vertoningen en klikken: blijven de vertoningen gelijk terwijl de klikken dalen, dan beantwoordt een AI-overzicht misschien al een deel van de vraag.
Voor de AI-kant stel je zelf de vragen die je klanten stellen, bijvoorbeeld „welke installateur in mijn gemeente plaatst warmtepompen?”. Doe dat in ChatGPT, Copilot, Gemini en Perplexity, en noteer of je genoemd wordt en of de gegevens kloppen. Antwoorden wisselen. Herhaal het dus elke maand.
Zoek daarnaast een paar keer met het filter „Web” in Google en met de versie zonder AI van DuckDuckGo. Dan zie je je bedrijf zoals de klant die AI omzeilt het ziet. Met de vermeldingscheck zie je snel of Perplexity jouw bedrijf in je gemeente noemt.
Wat dit betekent voor jou
De een vraagt een chatbot om advies, de ander zet AI zoveel mogelijk uit en scrolt door gewone resultaten. Je hoeft niet te kiezen welke groep je bedient, want dezelfde basis werkt voor allebei: een website die goed geïndexeerd is, duidelijke teksten met het antwoord bovenaan en kloppende gegevens in je bedrijfsprofielen. Laat de klassieke zoekresultaten dus niet liggen omdat AI opkomt, en negeer AI-antwoorden niet omdat jij AI zelf liever uitzet. Kijk elke maand hoe je erbij staat. Begin bij de vragen die klanten je het vaakst stellen, want daar kiezen ze een bedrijf.
Conclusie
AI uitzetten kan maar gedeeltelijk: Copilot is te verwijderen, Gemini op Android blijft en het AI-overzicht in Google kun je alleen omzeilen, en zo ontstaan twee groepen klanten: mensen die AI gebruiken en mensen die het bewust mijden. Beide zijn te groot om te negeren. Een goed vindbare website met duidelijke antwoorden en kloppende bedrijfsgegevens bedient ze allebei, zonder twee aparte strategieën. Hoe AI-zoekmachines je website nu lezen, zie je met de gratis GEO-scan.
Veelgestelde vragen
Kan ik het AI-overzicht in Google helemaal uitzetten?
Nee, Google biedt geen instelling om AI-overzichten uit te zetten. Je kunt na het zoeken wel het filter „Web” kiezen. Dan zie je alleen gewone links, zonder AI-samenvatting. Dat moet je wel bij elke zoekopdracht opnieuw doen. Wil je het vaker, dan is een zoekmachine zonder AI handiger.
Kan ik Copilot verwijderen uit Windows 11?
De Copilot-app kun je als gewone app verwijderen, via Instellingen en Apps. Sinds de update van april 2026 heeft Windows 11 Pro, Enterprise en Education ook een beleidsregel waarmee beheerders de app laten verwijderen. Copilot in Edge en Microsoft 365 verdwijnt daarmee niet vanzelf.
Kan ik op Android terug naar Google Assistent?
Nee. Google verwijdert Assistent sinds 4 september 2026 van telefoons, tablets en Wear OS-horloges en zegt dat terugschakelen daarna niet meer kan. Je kunt wel bij de standaard digitale assistent kiezen voor „geen”. Ook de activiteit van Gemini-apps kun je uitzetten.
Welke zoekmachines werken zonder AI?
DuckDuckGo heeft een aparte versie zonder AI-antwoorden en een instelling om AI-afbeeldingen te verbergen. Startpage voegt geen eigen AI-laag toe. Bij Ecosia en Qwant zijn de AI-functies uit te schakelen of optioneel. Wat beschikbaar is, verschilt per land en kan veranderen.
Moet ik mijn website aanpassen voor mensen die zonder AI zoeken?
Niet apart. Zoekmachines met en zonder AI gebruiken grotendeels dezelfde index. Een goed vindbare, duidelijke website met kloppende bedrijfsgegevens werkt voor beide groepen. Vergeet Bing niet: DuckDuckGo en Copilot leunen er deels op, dus controleer ook daar of je pagina's zijn opgenomen.
Bronnen
- CBS: AI in de samenleving, ervaringen en opinies (2026)
- Microsoft: Windows 11-beleid „Remove Microsoft Copilot app” (2026)
- Google: bericht over het vervangen van Google Assistent door Gemini (augustus 2026)
- Google Search Central: AI features and your website
- Pew Research Center: Google users are less likely to click on links when an AI summary appears (2025)
- TechCrunch: DuckDuckGo makes its no-AI search engine easier to access (2026)