GEO- en AI-begrippen van A tot Z

80 begrippen over AI en AI-zoeken, elk in een paar zinnen uitgelegd: van AEO en hallucinatie tot llms.txt en query fan-out. Bijgewerkt op .

A

AI Overviews

AI-samenvattingen die Google boven of tussen de gewone zoekresultaten toont.

AI Overviews, in het Nederlands AI-overzichten, zijn korte AI-antwoorden bovenaan de Google-zoekresultaten met links naar bronnen, ook in Nederland en in het Nederlands. Google kiest de bronnen uit de eigen zoekindex. Om in aanmerking te komen moet je pagina geïndexeerd zijn en een fragment mogen tonen. Er is geen aparte opmaak of markering nodig: goede SEO is de basis. Lees het artikel.

Zie ook: Google AI Mode, Zero-click, Googlebot

AI SEO

Zoekmachineoptimalisatie gericht op vindbaarheid in AI-zoekmachines en AI-antwoorden.

AI SEO is een andere naam voor het optimaliseren van je website voor AI-zoeken. Soms bedoelt men er ook het gebruik van AI-tools bij SEO-werk mee, zoals teksten schrijven of zoekwoorden analyseren. Let dus op de context. In de betekenis van vindbaarheid gaat het om hetzelfde als GEO: zorgen dat AI-systemen jouw content kunnen lezen, vertrouwen en gebruiken in hun antwoorden. Lees het artikel.

Zie ook: Generative engine optimization (GEO), LLM SEO, Zoekmachineoptimalisatie (SEO)

AI-agent

Een AI-systeem dat zelfstandig meerdere stappen uitvoert om een doel te bereiken.

Een AI-agent beantwoordt niet alleen een vraag, maar voert ook handelingen uit. Denk aan websites bezoeken, formulieren invullen, informatie vergelijken of een afspraak inplannen, waarbij de agent zelf de tussenstappen plant. Voor je website betekent dit dat niet alleen mensen, maar ook software je pagina's bezoekt. Een duidelijke structuur, leesbare tekst en goed werkende formulieren maken het voor agents makkelijker om met jouw bedrijf zaken te doen.

Zie ook: AI-assistent, ChatGPT-User, Crawler

AI-assistent

Een AI-toepassing waarmee je in gewone taal praat om vragen te stellen of taken te laten doen.

Een AI-assistent is een chatprogramma op basis van een taalmodel, zoals ChatGPT, Gemini, Claude of Microsoft Copilot. Je stelt een vraag in gewone taal en krijgt een geschreven antwoord, en veel assistenten kunnen ook het web doorzoeken en bronnen tonen. Mensen gebruiken ze steeds vaker om producten, diensten en bedrijven te vergelijken. Wie daar genoemd wil worden, moet zorgen dat AI de eigen website kan lezen en begrijpen.

Zie ook: AI-agent, ChatGPT, AI-zoekmachine

AI-vindbaarheidsscore

Een score van 0 tot 100 die meet hoe goed AI je website kan vinden, lezen en vertrouwen.

De AI-vindbaarheidsscore drukt in één getal van 0 tot 100 uit hoe goed AI-systemen je website kunnen vinden, lezen en vertrouwen. De gratis GEO-scan op geo-kennisbank.nl berekent deze score met 40 controles in zes categorieën. Een hoge score garandeert geen vermelding, maar laat zien of de technische en inhoudelijke basis op orde is.

Zie ook: AI-zichtbaarheid, Generative engine optimization (GEO), Citeerbaarheid

AI-zichtbaarheid

De mate waarin je merk of website wordt genoemd en geciteerd in antwoorden van AI-systemen.

AI-zichtbaarheid meet je door relevante vragen te stellen aan AI-diensten en te noteren of je merk wordt genoemd, hoe het wordt beschreven en of je website als bron verschijnt. Omdat antwoorden variëren, herhaal je dezelfde vragen meerdere keren en volg je de uitkomsten over langere tijd. Vergelijk ook met concurrenten, bijvoorbeeld via share of voice.

Zie ook: Share of voice, Merkvermelding, Citatie (bronvermelding)

AI-zoekmachine

Een zoekdienst die een vraag beantwoordt met een geschreven antwoord in plaats van alleen een lijst links.

Een AI-zoekmachine combineert een zoekindex met een taalmodel. Het systeem zoekt relevante pagina's, leest ze en schrijft daarna een samenvattend antwoord, vaak met bronvermeldingen. Voorbeelden zijn Perplexity, ChatGPT Search, Google AI Mode en Microsoft Copilot. Voor ondernemers verandert hierdoor de vraag: niet alleen hoe hoog je staat, maar ook of je in het antwoord wordt genoemd of als bron wordt gelinkt. Lees het artikel.

Zie ook: Answer engine, Generative engine optimization (GEO), Citatie (bronvermelding)

Answer engine

Een systeem dat direct een antwoord geeft op een vraag, in plaats van zoekresultaten te tonen.

Answer engine is een Engelse term voor een antwoordmachine. Het idee is dat de gebruiker niet zelf door websites hoeft te klikken, omdat het systeem het antwoord al samenvat. Perplexity noemt zichzelf zo, maar de term wordt ook gebruikt voor AI-assistenten en AI-functies in zoekmachines. Voor jouw vindbaarheid telt dan vooral of je als bron of als aanbevolen bedrijf in dat antwoord terechtkomt.

Zie ook: AI-zoekmachine, Answer engine optimization (AEO), Zero-click

Answer engine optimization (AEO)

Je content zo inrichten dat antwoordsystemen en AI-assistenten haar gebruiken in hun antwoorden.

AEO richt zich op het leveren van duidelijke, directe antwoorden op vragen die mensen stellen. Denk aan heldere definities, korte antwoordalinea's, veelgestelde vragen en gestructureerde gegevens. De term bestond al voor featured snippets en spraakassistenten, en wordt nu ook voor AI-zoeken gebruikt, waarbij AEO grotendeels overlapt met GEO. Beide termen gaan over gekozen en geciteerd worden in plaats van alleen hoog ranken.

Zie ook: Generative engine optimization (GEO), Answer engine, Citeerbaarheid

Anthropic

Het Amerikaanse AI-bedrijf dat de Claude-modellen ontwikkelt.

Anthropic werd in 2021 opgericht en is gevestigd in San Francisco. Het bedrijf ontwikkelt de Claude-modellen en legt veel nadruk op veiligheidsonderzoek. Anthropic documenteert openbaar welke crawlers het gebruikt en hoe je die via robots.txt kunt blokkeren. Website-eigenaren kunnen zo training en zoekgebruik apart regelen.

Zie ook: Claude, ClaudeBot, robots.txt

B

Bing

De zoekmachine van Microsoft, waarvan de index ook AI-diensten voedt.

Bing is na Google een van de grootste zoekmachines. In Nederland is het marktaandeel klein, maar de Bing-index is belangrijk voor AI-zoeken omdat Microsoft Copilot er zijn webinformatie uit haalt. Met Bing Webmaster Tools zie je hoe Bing je site indexeert en kun je een sitemap indienen. Via het IndexNow-protocol meld je nieuwe of gewijzigde pagina's direct aan.

Zie ook: Microsoft Copilot, Indexering, Sitemap

C

ChatGPT

De AI-assistent van OpenAI, een van de meest gebruikte AI-chatdiensten.

ChatGPT is een chatdienst van OpenAI, gelanceerd in november 2022, waaraan je vragen stelt in gewone taal om antwoorden, teksten of analyses terug te krijgen. ChatGPT kan ook het web doorzoeken en bronnen tonen. Omdat veel mensen ChatGPT gebruiken om aanbieders en producten te vergelijken, is het een belangrijk kanaal voor AI-vindbaarheid.

Zie ook: OpenAI, ChatGPT Search, GPT

ChatGPT Atlas

Een webbrowser van OpenAI met ingebouwde ChatGPT, inmiddels stopgezet.

ChatGPT Atlas was een webbrowser van OpenAI die in oktober 2025 voor macOS verscheen, met ingebouwde ChatGPT die pagina's kon lezen, samenvatten en in agentmodus taken kon uitvoeren. OpenAI heeft Atlas in augustus 2026 stopgezet. De browserfuncties zijn verplaatst naar de ChatGPT-desktopapp. Het product laat zien dat AI steeds vaker namens gebruikers websites bezoekt.

Zie ook: ChatGPT, AI-agent, ChatGPT-User

ChatGPT-User

De user-agent waarmee ChatGPT een pagina bezoekt als een gebruiker daar zelf om vraagt.

ChatGPT-User komt in actie als iemand in ChatGPT of een custom GPT een vraag stelt waarvoor een webpagina moet worden geopend. Het is geen crawler die zelfstandig het web afloopt, en OpenAI geeft aan dat robots.txt-regels hier mogelijk niet gelden, omdat het bezoek door een gebruiker wordt gestart. Of je in ChatGPT Search verschijnt, bepaalt OAI-SearchBot.

Zie ook: OAI-SearchBot, GPTBot, AI-agent

Citatie (bronvermelding)

Een verwijzing in een AI-antwoord naar de webpagina waarop het antwoord is gebaseerd.

Veel AI-zoekdiensten tonen bij hun antwoord de gebruikte bronnen, als link, voetnoot of kaartje. Een citatie betekent dat jouw pagina als bron is gekozen, wat zichtbaarheid en soms bezoekers oplevert. Een citatie is iets anders dan een merkvermelding: je kunt genoemd worden zonder gelinkt te worden, en andersom. Volg beide als je je AI-zichtbaarheid meet.

Zie ook: Citeerbaarheid, Merkvermelding, AI-zichtbaarheid

Citeerbaarheid

Hoe makkelijk een AI-systeem informatie van je pagina correct kan overnemen en als bron vermelden.

Een pagina is goed citeerbaar als de kerninformatie duidelijk, feitelijk en zelfstandig leesbaar is. Denk aan beschrijvende koppen, een kort direct antwoord bovenaan, concrete cijfers met bron, een datum, een auteur en tekst in de HTML in plaats van alleen in afbeeldingen of scripts. Zulke passages kan een AI-systeem eenvoudig ophalen, begrijpen en overnemen zonder de betekenis te veranderen. Lees het artikel.

Zie ook: Citatie (bronvermelding), Retrieval-augmented generation (RAG), E-E-A-T

Claude

De AI-assistent en modelfamilie van Anthropic.

Claude is de naam van de taalmodellen en de chatassistent van Anthropic. Claude wordt gebruikt voor schrijven, analyseren, programmeren en onderzoek, en kan het web doorzoeken met bronvermelding. Anthropic heeft drie crawlers: ClaudeBot voor training, Claude-SearchBot voor de zoekfunctie en Claude-User voor bezoeken op verzoek van een gebruiker. Wil je in de zoekantwoorden van Claude verschijnen, laat dan Claude-SearchBot toe.

Zie ook: Anthropic, ClaudeBot, Claude-SearchBot

Claude-SearchBot

De crawler van Anthropic die het web doorzoekt om zoekantwoorden van Claude te verbeteren.

Claude-SearchBot verzamelt webpagina's om de relevantie en nauwkeurigheid van de zoekresultaten in Claude te verbeteren. Blokkeer je deze crawler, dan kan dat volgens Anthropic de zichtbaarheid van je site in zoekantwoorden van Claude verminderen. Wil je wel vindbaar zijn in Claude maar niet meedoen aan training, laat dan Claude-SearchBot toe en blokkeer ClaudeBot.

Zie ook: ClaudeBot, Claude, robots.txt

ClaudeBot

De crawler van Anthropic die webcontent verzamelt die voor het trainen van Claude kan worden gebruikt.

ClaudeBot verzamelt openbare webcontent die Anthropic kan gebruiken voor het trainen van zijn modellen. Je kunt ClaudeBot via robots.txt blokkeren als je dat niet wilt. Dat staat los van de zoekfunctie van Claude, waarvoor Anthropic Claude-SearchBot gebruikt. Bezoeken die een gebruiker zelf in gang zet, lopen via Claude-User.

Zie ook: Claude-SearchBot, Claude, robots.txt

Contextvenster

De hoeveelheid tekst, gemeten in tokens, die een model in één keer kan meenemen.

Het contextvenster is het werkgeheugen van een taalmodel. Alles wat erin past, zoals je vraag, het eerdere gesprek en opgehaalde webpagina's, kan het model gebruiken voor zijn antwoord. Wat er niet in past, valt weg, en bij AI-zoeken wordt vaak maar een deel van een pagina meegenomen. Daarom helpt het als de belangrijkste informatie vroeg en duidelijk op de pagina staat.

Zie ook: Token, Retrieval-augmented generation (RAG), Citeerbaarheid

Crawler

Een programma dat automatisch webpagina's bezoekt en de inhoud verzamelt.

Een crawler, ook wel bot of spider, volgt links van pagina naar pagina en slaat de inhoud op. Zoekmachines gebruiken crawlers om hun index op te bouwen, AI-bedrijven gebruiken ze voor training en voor zoekfuncties. Elke crawler stuurt een user-agent mee, waardoor je in robots.txt per crawler kunt bepalen of hij welkom is. Veel AI-crawlers voeren geen JavaScript uit, dus belangrijke tekst moet in de HTML staan.

Zie ook: User-agent, robots.txt, Googlebot

D

DeepSeek

Een Chinees AI-bedrijf met open taalmodellen en een gelijknamige chatapp.

DeepSeek is een AI-bedrijf uit China. Het trok begin 2025 wereldwijd aandacht met het redeneermodel R1, waarvan de modelgewichten openbaar zijn, en biedt ook een chatapp en een API. Sommige overheden en organisaties beperken het gebruik vanwege zorgen over privacy en gegevensopslag. Voor Nederlandse vindbaarheid is DeepSeek een kleiner kanaal dan ChatGPT of Google.

Zie ook: Redeneermodel, Groot taalmodel (LLM), Llama

E

E-E-A-T

Ervaring, deskundigheid, autoriteit en betrouwbaarheid: Googles kader voor het beoordelen van contentkwaliteit.

E-E-A-T staat voor Experience, Expertise, Authoritativeness en Trustworthiness. Google gebruikt het in de richtlijnen voor menselijke kwaliteitsbeoordelaars. Het is geen losse rankingfactor, maar beschrijft wat goede content kenmerkt, zoals auteurs met aantoonbare kennis, eigen ervaring, bronvermeldingen, duidelijke bedrijfsgegevens en een goede reputatie. AI-systemen kiezen om vergelijkbare redenen liever betrouwbare bronnen. Lees het artikel.

Zie ook: Zoekmachineoptimalisatie (SEO), Citeerbaarheid, Merkvermelding

Embedding

Een reeks getallen die de betekenis van een tekst weergeeft, zodat een computer die kan vergelijken.

Een embedding zet een woord, zin of alinea om in een vector: een lijst getallen. Teksten met een vergelijkbare betekenis krijgen vergelijkbare getallen, ook als ze andere woorden gebruiken, zodat een systeem herkent dat 'loodgieter' en 'installateur voor lekkage' bij elkaar horen. Zoeksystemen en RAG gebruiken embeddings om passende passages te vinden. Duidelijke, inhoudelijk afgebakende alinea's leveren betere embeddings op.

Zie ook: Vector, Semantisch zoeken, Retrieval-augmented generation (RAG)

Entiteit

Een uniek herkenbaar ding of begrip, zoals een bedrijf, persoon, product of plaats.

Zoekmachines en AI-systemen denken steeds meer in entiteiten in plaats van in losse woorden. Je bedrijf is een entiteit met eigenschappen: naam, adres, diensten, oprichter en website. Hoe consistenter die gegevens overal op internet staan, hoe zekerder een systeem weet dat het om jou gaat. Structured data met sameAs-verwijzingen helpt om je entiteit eenduidig te maken.

Zie ook: Kennisgrafiek (knowledge graph), sameAs, Merkvermelding

F

Fine-tuning

Een bestaand model verder trainen op specifieke data voor een bepaalde taak of stijl.

Bij fine-tuning neem je een al getraind model en train je het extra op een kleinere, gerichte dataset. Zo leert het bijvoorbeeld de vaktaal van een branche of een vaste antwoordstijl. Het is duurder en bewerkelijker dan een goede prompt of RAG. Voor actuele bedrijfsinformatie is RAG meestal geschikter, omdat je de gegevens dan kunt bijwerken zonder het model opnieuw te trainen.

Zie ook: Model, Retrieval-augmented generation (RAG), Trainingsdata

G

Gemini

De familie van AI-modellen en de AI-assistent van Google.

Gemini is zowel de naam van Googles taalmodellen als van de chatapp die erop draait. De modellen zijn multimodaal en worden ook gebruikt in Google Zoeken, onder meer voor AI Overviews en AI Mode, en in Google-producten zoals Gmail en Android. De Gemini-app kan het web doorzoeken met Google Zoeken. Met de robots.txt-instructie Google-Extended bepaal je of je content voor Gemini-training mag worden gebruikt. Lees het artikel.

Zie ook: Google AI Mode, Google-Extended, Multimodaal

Generatieve AI

AI die nieuwe tekst, beelden, audio of code maakt op basis van een opdracht.

Generatieve AI maakt nieuwe inhoud in plaats van alleen bestaande inhoud te sorteren. Je geeft een opdracht en het model schrijft een tekst, maakt een afbeelding of vat een document samen, zoals ChatGPT, Gemini en Claude doen. Zulke systemen schrijven ook antwoorden op zoekvragen. Daarom is het belangrijk dat jouw informatie helder en correct online staat, zodat het model die goed kan gebruiken.

Zie ook: Kunstmatige intelligentie (AI), Groot taalmodel (LLM), Prompt

Generative engine optimization (GEO)

Je website en merk zo inrichten dat generatieve AI-systemen je vinden, begrijpen en noemen.

GEO staat voor generative engine optimization. Het doel is dat AI-zoekmachines en AI-assistenten jouw bedrijf noemen of jouw pagina als bron citeren. Belangrijke onderdelen zijn toegankelijkheid voor AI-crawlers, duidelijke en feitelijke content, gestructureerde gegevens, consistente bedrijfsgegevens en vermeldingen op andere betrouwbare websites. GEO bouwt voort op SEO: een site die goed vindbaar is in Google, heeft ook een betere basis voor AI-zoeken. Lees het artikel.

Zie ook: Zoekmachineoptimalisatie (SEO), Answer engine optimization (AEO), AI-zichtbaarheid

Google AI Mode

Een aparte AI-zoekmodus in Google waarin je vragen stelt en doorvraagt in een gesprek.

AI Mode, in het Nederlands AI-modus, is een tabblad in Google Zoeken waar je een uitgebreid AI-antwoord krijgt met links naar bronnen. Je kunt vervolgvragen stellen, zoals in een chat. De functie is sinds oktober 2025 ook in Nederland beschikbaar en gebruikt query fan-out en Googles eigen zoekindex. Een goed geïndexeerde, inhoudelijk sterke website is daarom ook hier de basis. Lees het artikel.

Zie ook: AI Overviews, Query fan-out, Gemini

Google-Extended

Een robots.txt-instructie waarmee je bepaalt of Google je content voor Gemini mag gebruiken.

Google-Extended is geen aparte crawler, maar een productnaam voor robots.txt. Google haalt pagina's op met zijn gewone crawlers. Met Google-Extended geef je aan of die content gebruikt mag worden voor het trainen van Gemini-modellen en voor grounding in de Gemini-apps. Volgens Google heeft het geen invloed op je opname of ranking in Google Zoeken.

Zie ook: Googlebot, Gemini, robots.txt

Googlebot

De crawler waarmee Google webpagina's ophaalt voor Google Zoeken.

Googlebot bezoekt je website om pagina's op te nemen in de zoekindex van Google. Die index is ook de bron voor AI Overviews en AI Mode. Als je Googlebot blokkeert, verdwijn je uit Google Zoeken en dus ook uit die AI-functies. Met de nosnippet-instructie kun je wel beperken welke tekst Google in fragmenten en AI-antwoorden gebruikt.

Zie ook: Google-Extended, Indexering, AI Overviews

GPT

Generative Pre-trained Transformer: de naam van de taalmodelfamilie van OpenAI.

GPT staat voor Generative Pre-trained Transformer. Generative betekent dat het model tekst maakt, pre-trained dat het vooraf is getraind op veel tekst, en transformer verwijst naar de onderliggende techniek. OpenAI gebruikt de naam voor zijn modellen, die onder meer ChatGPT aandrijven. In het dagelijks taalgebruik wordt GPT soms gebruikt als algemene term voor chatbots, maar strikt genomen gaat het om de modellen van OpenAI.

Zie ook: OpenAI, ChatGPT, Transformer

GPTBot

De crawler van OpenAI die content verzamelt die gebruikt kan worden om AI-modellen te trainen.

GPTBot haalt openbare webpagina's op die OpenAI kan gebruiken voor het trainen van zijn modellen. Blokkeer je GPTBot in robots.txt, dan geef je aan dat je content niet voor training gebruikt mag worden. Dat heeft volgens OpenAI geen invloed op de zoekfunctie van ChatGPT, want daarvoor is OAI-SearchBot verantwoordelijk. Je kunt beide crawlers los van elkaar instellen.

Zie ook: OAI-SearchBot, ChatGPT-User, Trainingsdata

Grok

De AI-assistent van xAI, het AI-bedrijf van Elon Musk, ingebouwd in X.

Grok is een AI-assistent en modelfamilie van xAI. De assistent is ingebouwd in het sociale netwerk X en is ook als losse app en website beschikbaar. Grok kan het web en berichten op X doorzoeken voor actuele antwoorden. Voor zakelijke vindbaarheid in Nederland is Grok een kleiner kanaal, maar het laat zien dat ook sociale platforms AI-antwoorden geven.

Zie ook: AI-assistent, Groot taalmodel (LLM), Merkvermelding

Groot taalmodel (LLM)

Een AI-model dat is getraind op grote hoeveelheden tekst en zelf tekst kan begrijpen en schrijven.

LLM staat voor large language model. Zo'n model leert uit enorme hoeveelheden tekst welke woorden en zinnen logisch op elkaar volgen. Daardoor kan het vragen beantwoorden, samenvatten, vertalen en schrijven; bekende families zijn GPT, Gemini, Claude, Llama en Mistral. Een LLM weet alleen wat in de trainingsdata stond, tenzij het tijdens het antwoorden actuele informatie opzoekt, bijvoorbeeld via een zoekfunctie.

Zie ook: Model, Trainingsdata, Retrieval-augmented generation (RAG)

Grounding

Een AI-antwoord baseren op opgehaalde bronnen in plaats van alleen op geleerde kennis.

Bij grounding koppelt een AI-systeem zijn antwoord aan concrete informatie, zoals zoekresultaten of documenten. Dat maakt antwoorden actueler en controleerbaarder, en vermindert hallucinaties. Google noemt het grounding with Google Search. Voor jouw site betekent dit: als je pagina tussen die bronnen zit, kan je informatie direct in het antwoord terechtkomen.

Zie ook: Retrieval-augmented generation (RAG), Hallucinatie, Citatie (bronvermelding)

H

Hallucinatie

Een antwoord van een AI-model dat overtuigend klinkt, maar feitelijk onjuist of verzonnen is.

Taalmodellen voorspellen tekst op basis van waarschijnlijkheid. Als ze iets niet zeker weten, kunnen ze toch een stellig antwoord geven, zoals een verkeerd adres, een niet-bestaande dienst of een verzonnen prijs. Dat heet hallucineren. Je verkleint de kans dat AI onjuiste dingen over je bedrijf zegt door duidelijke, consistente en actuele informatie te publiceren, op je eigen site en op andere bronnen.

Zie ook: Grounding, Retrieval-augmented generation (RAG), Entiteit

I

Indexering

Het opnemen van een webpagina in de database van een zoekmachine, zodat ze gevonden kan worden.

Na het crawlen beoordeelt een zoekmachine of een pagina in de index komt. Alleen geïndexeerde pagina's kunnen in zoekresultaten verschijnen. Dat geldt ook voor AI-functies die op een zoekindex draaien, zoals AI Overviews, AI Mode en Copilot. Controleer in Google Search Console en Bing Webmaster Tools of je belangrijke pagina's zijn geïndexeerd en welke problemen er zijn.

Zie ook: Crawler, Sitemap, Googlebot

J

JSON-LD

Een notatie om structured data als los codeblok aan een webpagina toe te voegen.

JSON-LD staat voor JavaScript Object Notation for Linked Data. Je plaatst een script-blok in de HTML van je pagina met daarin de gegevens volgens schema.org. Het staat los van de zichtbare opmaak en is daardoor makkelijk te beheren; Google raadt het aan als voorkeursformaat. Veel websitesystemen en plug-ins kunnen het automatisch genereren. Lees het artikel.

Zie ook: Structured data, Schema.org, sameAs

K

Kennisgrafiek (knowledge graph)

Een database van entiteiten, zoals personen, bedrijven en plaatsen, en de relaties daartussen.

Een kennisgrafiek legt feiten vast als verbanden: bedrijf X is gevestigd in Utrecht, persoon Y is de oprichter. Google gebruikt zijn Knowledge Graph onder meer voor kennispanelen in de zoekresultaten. Ook Wikidata is een openbare kennisgrafiek. Als je bedrijf als duidelijke entiteit bekend is, kunnen zoekmachines en AI-systemen het beter herkennen en juist beschrijven.

Zie ook: Entiteit, Wikidata, Structured data

Kunstmatige intelligentie (AI)

Software die taken uitvoert waarvoor normaal menselijke intelligentie nodig is.

AI staat voor artificial intelligence, in het Nederlands kunstmatige intelligentie. Het is een verzamelnaam voor systemen die patronen herkennen, taal begrijpen, voorspellingen doen of beslissingen nemen. Denk aan spamfilters, vertaalsoftware en chatbots. Voor vindbaarheid gaat het vooral om AI die vragen beantwoordt: die bepaalt steeds vaker welke bedrijven een klant te zien krijgt.

Zie ook: Generatieve AI, Groot taalmodel (LLM), AI-zoekmachine

L

Llama

Een familie van taalmodellen van Meta waarvan de modelgewichten openbaar beschikbaar zijn.

Llama is de modelfamilie van Meta. De modelgewichten worden onder een eigen licentie gedeeld, zodat bedrijven en ontwikkelaars de modellen zelf kunnen draaien en aanpassen, en daarom heet Llama vaak een open-weight-model. Meta gebruikt Llama in Meta AI. Veel andere toepassingen en chatbots zijn ook op Llama gebouwd.

Zie ook: Meta AI, Groot taalmodel (LLM), Fine-tuning

LLM SEO

Optimalisatie gericht op hoe grote taalmodellen je merk en content zien en gebruiken.

LLM SEO is een variant op de termen GEO en AI SEO. De nadruk ligt op grote taalmodellen zoals die achter ChatGPT, Claude en Gemini. Het gaat om twee routes: wat het model tijdens training over je merk heeft geleerd, en wat het tijdens het zoeken live van je website ophaalt. Je beïnvloedt vooral de tweede route direct, met goed leesbare, actuele en goed vindbare pagina's.

Zie ook: Groot taalmodel (LLM), Generative engine optimization (GEO), Trainingsdata

llms.txt

Een voorgesteld bestand dat AI-systemen een beknopt, leesbaar overzicht van je website geeft.

llms.txt is een voorstel uit 2024 voor een Markdown-bestand op jouwdomein.nl/llms.txt. Het bevat een korte beschrijving van je organisatie en links naar de belangrijkste pagina's. Het idee is dat taalmodellen zo snel de kern van je site vinden. Het is geen officiële standaard en grote AI-aanbieders hebben niet bevestigd dat ze het bestand gebruiken, al is het weinig werk om toe te voegen. Lees het artikel.

Zie ook: robots.txt, Sitemap, Crawler

Close-up van een woordenboekpagina met begrippen
Foto: Romain Vignes via Unsplash

M

Merkvermelding

Het noemen van je bedrijfs- of merknaam, met of zonder link, op een website of in een AI-antwoord.

Een merkvermelding is elke keer dat je naam ergens opduikt: in een nieuwsartikel, een review, een vergelijkingssite, een forum of een AI-antwoord. AI-systemen baseren hun beeld van je bedrijf mede op wat anderen over je schrijven. Vermeldingen op betrouwbare, relevante websites maken het waarschijnlijker dat AI je noemt. Zorg dat de gegevens daarin kloppen en overeenkomen met je eigen site.

Zie ook: AI-zichtbaarheid, Entiteit, Share of voice

Meta AI

De AI-assistent van Meta in WhatsApp, Instagram, Facebook en Messenger.

Meta AI is de AI-assistent die Meta in zijn apps heeft ingebouwd. In Nederland zit Meta AI onder meer in WhatsApp, waar je er vragen aan kunt stellen. De assistent draait op Meta's eigen Llama-modellen. Omdat veel Nederlanders WhatsApp dagelijks gebruiken, komen mensen zo op een laagdrempelige manier met AI-antwoorden in aanraking.

Zie ook: Llama, AI-assistent, Generatieve AI

Microsoft Copilot

De AI-assistent van Microsoft, ingebouwd in Windows, Edge, Bing en Microsoft 365.

Microsoft Copilot is een AI-assistent die je via een app, de browser Edge, Bing en Windows gebruikt. Er is ook een zakelijke variant in Microsoft 365. Voor actuele informatie van het web gebruikt Copilot de zoekindex van Bing. Daarom is het verstandig om je site ook bij Bing goed te laten indexeren, bijvoorbeeld via Bing Webmaster Tools. Lees het artikel.

Zie ook: Bing, AI-assistent, Indexering

Mistral

Een Frans AI-bedrijf met eigen taalmodellen en de chatassistent Le Chat.

Mistral AI is een AI-bedrijf uit Parijs, opgericht in 2023. Het brengt zowel open als commerciële taalmodellen uit en biedt de chatassistent Le Chat aan. Mistral wordt vaak genoemd als Europees alternatief voor Amerikaanse aanbieders. Dat speelt mee bij organisaties die belang hechten aan Europese regelgeving en dataopslag.

Zie ook: Groot taalmodel (LLM), Llama, AI-assistent

Model

Het getrainde AI-systeem dat invoer verwerkt en een uitkomst of antwoord geeft.

Een model is het resultaat van het trainen van een AI-systeem op data. Het bevat de geleerde patronen in de vorm van parameters. Een chatdienst zoals ChatGPT is de toepassing, het model is de motor erachter, en aanbieders brengen regelmatig nieuwe modelversies uit. Daardoor kan het antwoord op dezelfde vraag over je bedrijf in de loop van de tijd veranderen, ook als je zelf niets wijzigt.

Zie ook: Groot taalmodel (LLM), Parameter, Fine-tuning

Multimodaal

Een AI-model dat meerdere soorten invoer begrijpt, zoals tekst, beeld, geluid en video.

Een multimodaal model verwerkt niet alleen tekst, maar ook afbeeldingen, audio of video. Je kunt bijvoorbeeld een foto van een product uploaden en vragen waar je het kunt kopen. Veel moderne modellen, zoals Gemini en de modellen achter ChatGPT, zijn multimodaal. Voor je website betekent dit dat goede afbeeldingen met duidelijke bestandsnamen en alt-teksten ook voor AI informatie opleveren.

Zie ook: Model, Groot taalmodel (LLM), Gemini

O

OAI-SearchBot

De crawler van OpenAI die websites ophaalt voor de zoekfunctie van ChatGPT.

OAI-SearchBot zorgt ervoor dat websites kunnen verschijnen in de zoekantwoorden van ChatGPT. Volgens OpenAI worden sites die deze crawler blokkeren niet getoond in zoekantwoorden, al kunnen ze nog als navigatielink verschijnen. Wil je zichtbaar zijn in ChatGPT Search, laat OAI-SearchBot dan toe in je robots.txt en in eventuele firewall- of CDN-instellingen. Lees het artikel.

Zie ook: ChatGPT Search, GPTBot, robots.txt

OpenAI

Het Amerikaanse AI-bedrijf achter ChatGPT en de GPT-modellen.

OpenAI werd in 2015 opgericht en is gevestigd in San Francisco. Het bedrijf ontwikkelt de GPT-modellen, ChatGPT en andere AI-diensten. Voor website-eigenaren zijn de crawlers van OpenAI relevant: GPTBot voor training, OAI-SearchBot voor de zoekfunctie in ChatGPT en ChatGPT-User voor bezoeken die een gebruiker zelf in gang zet. Via robots.txt kun je ze los van elkaar toestaan of blokkeren.

Zie ook: ChatGPT, GPTBot, OAI-SearchBot

P

Parameter

Een instelbaar getal in een AI-model dat tijdens de training wordt bepaald.

Parameters zijn de interne getallen waarin een model zijn kennis vastlegt. Ze worden tijdens de training bijgesteld tot het model goede voorspellingen doet, en grote taalmodellen hebben miljarden parameters. Meer parameters betekent meestal meer capaciteit, maar niet automatisch een beter of actueler antwoord. Het woord parameter wordt ook gebruikt voor instellingen bij het aanroepen van een model, zoals de temperatuur.

Zie ook: Model, Groot taalmodel (LLM), Temperatuur

Perplexity

Een AI-zoekmachine die vragen beantwoordt met een samenvatting en genummerde bronnen.

Perplexity is een AI-zoekdienst van het Amerikaanse bedrijf Perplexity AI. Je krijgt een geschreven antwoord met genummerde, aanklikbare bronvermeldingen. Voor zijn zoekresultaten gebruikt het de crawler PerplexityBot. Omdat bronnen zo prominent in beeld staan, is Perplexity een goede plek om te testen of jouw pagina's als bron worden gekozen. Lees het artikel.

Zie ook: PerplexityBot, Answer engine, Citatie (bronvermelding)

PerplexityBot

De crawler van Perplexity die websites ophaalt en linkt in de zoekresultaten van Perplexity.

PerplexityBot zorgt ervoor dat websites in de antwoorden van Perplexity kunnen verschijnen en worden gelinkt. Volgens Perplexity wordt deze crawler niet gebruikt om content te verzamelen voor het trainen van AI-basismodellen. Daarnaast is er Perplexity-User, die een pagina bezoekt als een gebruiker daarom vraagt. Wil je in Perplexity vindbaar zijn, laat PerplexityBot dan toe. Lees het artikel.

Zie ook: Perplexity, robots.txt, Crawler

Prompt

De vraag of opdracht die je aan een AI-model geeft.

Een prompt is de invoer voor een taalmodel: een vraag, een opdracht of een stuk tekst met instructies. Hoe duidelijker de prompt, hoe beter het antwoord meestal is. In AI-zoeken zijn prompts vaak langer en specifieker dan klassieke zoekwoorden, bijvoorbeeld 'welke boekhouder in Utrecht helpt zzp'ers met hun btw-aangifte'. Content die zulke concrete vragen beantwoordt, heeft meer kans om gebruikt te worden.

Zie ook: Prompt engineering, Systeemprompt, Zoekintentie

Prompt engineering

Het bewust formuleren en testen van prompts om betere antwoorden van een AI-model te krijgen.

Bij prompt engineering geef je een model context, een rol, een duidelijke taak en een gewenst formaat. Het is nuttig als je AI zelf inzet, bijvoorbeeld voor klantenservice of contentproductie. Voor vindbaarheid is het minder relevant: je kunt niet bepalen welke prompts anderen gebruiken. Wel helpt het om te weten welke vragen klanten stellen, zodat je content daarop aansluit.

Zie ook: Prompt, Systeemprompt, Groot taalmodel (LLM)

Q

Query fan-out

Een techniek waarbij een AI-zoekfunctie één vraag opsplitst in meerdere deelzoekopdrachten.

Bij query fan-out bedenkt het systeem bij jouw vraag een reeks verwante zoekopdrachten en voert die tegelijk uit, een werkwijze die Google beschrijft voor AI Mode. Zo kan een vraag over een keukenrenovatie ook zoekopdrachten opleveren over kosten, materialen en vergunningen. Het gevolg is dat ook pagina's over deelonderwerpen in het antwoord kunnen belanden. Behandel daarom de vervolgvragen die rond je dienst spelen. Lees het artikel.

Zie ook: Google AI Mode, Zoekintentie, Semantisch zoeken

R

Redeneermodel

Een taalmodel dat eerst tussenstappen uitwerkt voordat het een antwoord geeft.

Een redeneermodel neemt meer tijd voor een vraag. Het werkt intern stappen uit en controleert tussenresultaten, wat helpt bij rekenwerk, programmeren en vragen met meerdere voorwaarden. Zulke modellen zoeken bij complexe vragen vaak meerdere keren op het web en vergelijken bronnen. Pagina's met concrete, controleerbare feiten zijn dan nuttiger dan algemene marketingtekst.

Zie ook: Groot taalmodel (LLM), Query fan-out, DeepSeek

Retrieval-augmented generation (RAG)

Een techniek waarbij een model eerst relevante informatie ophaalt en die gebruikt om te antwoorden.

RAG bestaat uit twee stappen. Eerst zoekt het systeem passende stukken tekst, bijvoorbeeld uit een zoekindex of een eigen kennisbank. Daarna schrijft het taalmodel een antwoord op basis van die stukken, zoals AI-zoekmachines grotendeels doen. Pagina's die zijn opgebouwd uit duidelijke, op zichzelf staande alinea's met een kop, zijn makkelijker op te halen en te gebruiken.

Zie ook: Grounding, Embedding, Citeerbaarheid

robots.txt

Een tekstbestand in de hoofdmap van je website met regels voor welke crawlers wat mogen bezoeken.

In robots.txt geef je per user-agent aan welke delen van je site wel of niet gecrawld mogen worden. Zo kun je bijvoorbeeld trainingscrawlers weren en zoekcrawlers toelaten. Het bestand staat altijd op jouwdomein.nl/robots.txt en is een verzoek, geen beveiliging: nette crawlers houden zich eraan, andere niet. Controleer ook of je hosting, firewall of CDN AI-crawlers niet ongemerkt blokkeert.

Zie ook: Crawler, User-agent, llms.txt

S

sameAs

Een schema.org-eigenschap die aangeeft dat andere webpagina's over dezelfde entiteit gaan.

Met sameAs koppel je in je structured data je organisatie aan je profielen elders, zoals LinkedIn, Wikidata, Wikipedia of een KvK-vermelding. Zo vertel je zoekmachines: dit zijn allemaal dezelfde partij. Dat helpt om je entiteit eenduidig te maken en verwarring met naamgenoten te voorkomen. Verwijs alleen naar pagina's die echt over jouw organisatie gaan en die je actueel houdt.

Zie ook: Schema.org, Entiteit, JSON-LD

Schema.org

Een gezamenlijk vocabulaire van zoekmachines om de inhoud van webpagina's te beschrijven.

Schema.org werd in 2011 opgericht door Google, Microsoft, Yahoo en Yandex. Het bevat een lange lijst typen, zoals Organization, LocalBusiness, Product, Article en FAQPage, met bijbehorende eigenschappen. Je gebruikt deze typen in je structured data. Kies het type dat het beste past bij je pagina, en vul de belangrijkste eigenschappen volledig en correct in. Lees het artikel.

Zie ook: Structured data, JSON-LD, sameAs

Semantisch zoeken

Zoeken op betekenis in plaats van op letterlijk overeenkomende woorden.

Bij semantisch zoeken probeert een systeem te begrijpen wat je bedoelt. Het kijkt naar context, synoniemen en verbanden tussen begrippen, zoals moderne zoekmachines en AI-zoekdiensten doen, vaak met embeddings. Voor je content betekent dit dat je een onderwerp volledig en in natuurlijke taal moet behandelen. Een zoekwoord vaak herhalen werkt minder goed dan helder uitleggen wat je doet, voor wie en waar.

Zie ook: Embedding, Zoekintentie, Entiteit

Share of voice

Het aandeel van jouw merk in de vermeldingen binnen een markt, vergeleken met concurrenten.

Share of voice komt uit de marketing en geeft aan hoeveel aandacht jouw merk krijgt ten opzichte van anderen. In AI-zoeken bereken je het door een vaste set vragen aan AI-diensten te stellen en te tellen hoe vaak elk merk wordt genoemd of geciteerd. Wordt je merk in 30 van de 100 antwoorden genoemd, dan is je aandeel 30 procent. Zo zie je je positie en de ontwikkeling daarvan.

Zie ook: AI-zichtbaarheid, Merkvermelding, Citatie (bronvermelding)

Sitemap

Een bestand met een lijst van de pagina's op je website die zoekmachines moeten kennen.

Een XML-sitemap vertelt zoekmachines welke pagina's er zijn en wanneer ze voor het laatst zijn gewijzigd. Dat helpt bij het ontdekken en bijwerken van pagina's, vooral bij grote of nieuwe websites. Je meldt de sitemap aan via Google Search Console en Bing Webmaster Tools, en je kunt de locatie in robots.txt vermelden. Neem alleen pagina's op die je echt geïndexeerd wilt hebben.

Zie ook: Indexering, robots.txt, Bing

Structured data

Gegevens in een vast formaat op je pagina die machines vertellen wat de inhoud betekent.

Structured data, ook wel gestructureerde gegevens, beschrijft in code wat er op een pagina staat: een bedrijf, product, artikel, recept of veelgestelde vraag. Je gebruikt hiervoor meestal het schema.org-vocabulaire in JSON-LD-formaat. Zoekmachines tonen hiermee uitgebreide zoekresultaten, en het helpt systemen ook om feiten zoals adres, openingstijden en prijzen correct te lezen. De gegevens moeten wel overeenkomen met wat zichtbaar op de pagina staat. Lees het artikel.

Zie ook: Schema.org, JSON-LD, Entiteit

Systeemprompt

Vaste instructies die een aanbieder aan een model meegeeft voordat de gebruiker iets vraagt.

De systeemprompt bepaalt de rol, toon en regels van een AI-toepassing. De gebruiker ziet deze instructies meestal niet. Een aanbieder kan er bijvoorbeeld in vastleggen dat het model bronnen moet noemen of bepaalde onderwerpen moet vermijden. Bedrijven die zelf een chatbot bouwen, gebruiken een systeemprompt om het gedrag af te stemmen op hun eigen dienstverlening.

Zie ook: Prompt, Prompt engineering, AI-assistent

T

Temperatuur

Een instelling die bepaalt hoe voorspelbaar of gevarieerd de antwoorden van een taalmodel zijn.

Bij een lage temperatuur kiest het model steeds de meest waarschijnlijke woorden en zijn antwoorden voorspelbaar. Bij een hogere temperatuur wordt het antwoord gevarieerder en creatiever, maar ook minder consistent. Gebruikers van chatdiensten stellen dit meestal niet zelf in, maar het verklaart wel waarom dezelfde vraag niet altijd hetzelfde antwoord geeft. Meet je AI-zichtbaarheid daarom met meerdere herhalingen, niet met één losse vraag.

Zie ook: Parameter, Groot taalmodel (LLM), AI-zichtbaarheid

Token

Een stukje tekst, zoals een woord of woorddeel, waarin een taalmodel tekst opdeelt.

Taalmodellen lezen en schrijven geen hele woorden, maar tokens. Een token kan een heel woord zijn, een deel van een woord of een leesteken. Nederlandse tekst kost vaak meer tokens dan Engelse tekst, omdat lange samenstellingen worden opgesplitst. Het aantal tokens bepaalt hoeveel tekst een model tegelijk kan verwerken en wat het gebruik via een API kost.

Zie ook: Contextvenster, Groot taalmodel (LLM), Embedding

Trainingsdata

De teksten, beelden en andere gegevens waarmee een AI-model is getraind.

Taalmodellen worden getraind op grote verzamelingen tekst, waaronder openbare webpagina's, boeken en andere bronnen. Informatie die na de trainingsperiode is verschenen, kent het model alleen als het actief zoekt. Je kunt via robots.txt aangeven of trainingscrawlers zoals GPTBot of ClaudeBot je site mogen gebruiken. Dat staat los van zichtbaarheid in AI-zoekresultaten.

Zie ook: Groot taalmodel (LLM), GPTBot, Grounding

Transformer

De neurale netwerkarchitectuur waarop vrijwel alle moderne taalmodellen zijn gebaseerd.

De transformer werd in 2017 beschreven door onderzoekers van Google in het artikel 'Attention Is All You Need'. De kern is het aandachtsmechanisme: het model weegt bij elk woord hoe belangrijk de andere woorden in de tekst zijn. Daardoor begrijpt het verbanden over lange stukken tekst heen. GPT, Gemini, Claude en Llama zijn allemaal op deze architectuur gebaseerd.

Zie ook: Groot taalmodel (LLM), GPT, Model

U

User-agent

De naam waarmee een browser of crawler zich bij een website bekendmaakt.

Elke bezoeker van een website stuurt een user-agent mee: een tekst die aangeeft welk programma het is. Crawlers gebruiken herkenbare namen, zoals Googlebot, GPTBot of PerplexityBot. In robots.txt gebruik je die namen om per crawler regels te stellen, en in de serverlogs van je website zie je welke bots langskomen. Let op: een user-agent kan worden nagebootst, dus grote aanbieders publiceren ook de IP-adressen van hun crawlers.

Zie ook: Crawler, robots.txt, GPTBot

V

Vector

Een geordende lijst getallen, in AI gebruikt om de betekenis van tekst of beeld vast te leggen.

In AI-zoeken wordt tekst omgezet in vectoren, ook wel embeddings genoemd. Het systeem berekent hoe dicht vectoren bij elkaar liggen om te bepalen hoe sterk teksten op elkaar lijken. Die vectoren worden opgeslagen in een vectordatabase, zodat snel de meest relevante passages gevonden kunnen worden. Je hoeft dit niet zelf te beheren, maar het verklaart waarom betekenis belangrijker is dan exacte zoekwoorden.

Zie ook: Embedding, Semantisch zoeken, Retrieval-augmented generation (RAG)

W

Wikidata

Een gratis, open kennisbank met gestructureerde gegevens over miljoenen onderwerpen.

Wikidata is een zusterproject van Wikipedia. Iedereen kan er gegevens bewerken, en elk onderwerp krijgt een unieke code, beginnend met een Q. Zoekmachines en AI-systemen gebruiken Wikidata als bron voor feiten over entiteiten. Een correct Wikidata-item kan helpen om je organisatie eenduidig herkenbaar te maken, maar het moet voldoen aan de regels voor relevantie en mag geen reclame bevatten.

Zie ook: Kennisgrafiek (knowledge graph), Entiteit, sameAs

Z

Zero-click

Een zoekopdracht waarbij de gebruiker het antwoord krijgt zonder door te klikken naar een website.

Bij een zero-click-zoekopdracht staat het antwoord al in de zoekresultaten of in een AI-antwoord. Door AI-samenvattingen komt dit vaker voor. Dat betekent minder klikken, maar niet per se minder invloed: als je merk in het antwoord wordt genoemd, zien mensen je toch. Meet daarom naast bezoekersaantallen ook of je wordt vermeld en geciteerd.

Zie ook: AI Overviews, AI-zichtbaarheid, Merkvermelding

Zoekintentie

Het doel dat iemand heeft met een zoekopdracht of vraag.

Zoekintentie gaat over wat iemand eigenlijk wil: informatie, een specifieke website, een vergelijking of iets kopen. Zoekmachines tonen resultaten die bij die intentie passen. In AI-zoeken zijn vragen vaak uitgebreider, waardoor de intentie preciezer is. Content die precies aansluit bij de vraag en situatie van je klant, heeft meer kans om in een antwoord te worden gebruikt.

Zie ook: Prompt, Zoekmachineoptimalisatie (SEO), Query fan-out

Zoekmachineoptimalisatie (SEO)

Je website verbeteren zodat ze beter gevonden wordt in de gewone zoekresultaten van zoekmachines.

SEO staat voor search engine optimization. Het omvat techniek, inhoud en autoriteit, zoals links en vermeldingen van andere sites. SEO blijft belangrijk, want AI-functies van Google en Bing gebruiken hun eigen zoekindex, en ook andere AI-zoekdiensten halen informatie van pagina's die goed vindbaar zijn. Een sterke SEO-basis maakt GEO makkelijker. Lees het artikel.

Zie ook: Generative engine optimization (GEO), Indexering, Zoekintentie

Van begrip naar praktijk

Kijk hoe AI jouw website ziet en of AI je bedrijf noemt.

Start de gratis GEO-scan Doe de vermeldingscheck