AI-tekst herkennen: hoe betrouwbaar zijn AI-detectors?

Wat doet een AI-detector?

Je plakt een tekst in een programma en krijgt een score terug: de kans dat een taalmodel de tekst schreef, op basis van patronen zoals hoe voorspelbaar de woordkeuze is en hoe gelijkmatig de zinnen zijn opgebouwd.

Ook als de tool een precies percentage toont, blijft de uitkomst een schatting. Een voorspelbare tekst hoeft niet van een machine te komen. Een nette, zakelijke brief heeft ook gelijkmatige zinnen. Wie of wat de toetsen heeft aangeraakt, kan een detector niet zien. Hij ziet alleen de eindtekst.

Hoe betrouwbaar zijn AI-detectors?

Het duidelijkste voorbeeld komt van de makers van ChatGPT. OpenAI bracht in januari 2023 een classifier uit en zette die op 20 juli 2023 weer uit. Op een testset van Engelse teksten herkende hij 26 procent van de AI-teksten correct, terwijl 9 procent van de menselijke teksten ten onrechte als AI werd aangemerkt.

Onderzoekers van Stanford publiceerden in 2023 in het tijdschrift Patterns dat bekende detectors teksten van schrijvers met een andere moedertaal vaak als AI aanduidden. Teksten van moedertaalsprekers werden beter herkend. Ze raden af om detectors voor beoordelingen te gebruiken.

Georgetown University zette de AI-detector van Turnitin uit en noemt de tools onbetrouwbaar, omdat de nauwkeurigheid daalt naarmate taalmodellen beter worden. Turnitin zelf spreekt volgens die bron over een indicator.

Waarom AI-tekst herkennen zo lastig is

Ten eerste schrijven nieuwe modellen steeds menselijker. Ten tweede is veel tekst een mengvorm: iemand schrijft een concept, laat AI het opschonen en past het daarna aan. Waar houdt „AI-tekst” dan op? En een detector veroudert snel: elk nieuw model schrijft weer anders, en een kleine herschrijving, een andere prompt of een vertaling kan de score flink veranderen.

Aan de kant van de aanbieders komt wel een technische oplossing. Google DeepMind beschrijft SynthID, een onzichtbaar watermerk in tekst uit de Gemini-app. De AI-verordening vraagt aanbieders sinds 2 augustus 2026 hun uitvoer machineleesbaar te markeren, met een overgangstermijn tot 2 december 2026 voor bestaande systemen, en de Europese Commissie heeft daar een praktijkcode voor. Als ondernemer heb je daar nog weinig aan. Het werkt alleen voor tekst uit systemen die meedoen.

Welke methoden zijn er, en wat zeggen ze?

In de praktijk zijn er vier manieren om te beoordelen of een tekst van AI komt. De ene zegt veel meer dan de andere.

Stappenplan: een tekst eerlijk beoordelen

Wat je ook van AI vindt, uiteindelijk wil je weten of de tekst goed is en klopt. Werk in deze volgorde.

1. Spreek vooraf af wat mag. Zeg tegen freelancers en medewerkers of AI-hulp is toegestaan en of ze dat moeten melden.
2. Controleer de feiten. Check namen, cijfers en bronnen. Verzonnen details zijn een bekend AI-probleem, zie AI-hallucinaties.
3. Zoek eigen inbreng. Staan er voorbeelden, ervaringen of lokale details in die alleen deze schrijver kan hebben?
4. Vraag door. Laat de schrijver in een kort gesprek uitleggen waarom iets er staat.
5. Bekijk het proces. De versiegeschiedenis in Word of Google Docs laat zien hoe een tekst is gegroeid.
6. Beslis op kwaliteit. Is de tekst goed, correct en passend, dan doet het gebruikte gereedschap er minder toe.

Veelgemaakte fouten

De grootste fout is een detectorscore behandelen als bewijs. Wie een sollicitant of freelancer daarop afwijst, kan iemand onrechtvaardig behandelen. Het Stanford-onderzoek keek naar Engelse teksten. Dat hetzelfde bij andere talen speelt, is aannemelijk, maar staat er niet in. Wees dus extra voorzichtig bij schrijvers die de taal als tweede taal gebruiken.

Een tweede fout is meerdere detectors proberen tot er één het gewenste antwoord geeft, of een tekst door een „humanizer” halen om detectors te misleiden, terwijl de kwaliteit daar niet beter van wordt. Sommigen denken ook dat „klinkt als AI” hetzelfde is als „is slecht”. En wie geen afspraken maakt, eindigt achteraf in een discussie. Leg regels daarom vast in je AI-beleid.

AI-tekst herkennen op je eigen website

Dan je eigen teksten. Volgens Google maakt het niet uit hoe content is gemaakt, zolang ze nuttig en betrouwbaar is, maar generieke tekst zonder eigen kennis valt weg tussen alle andere. AI-assistenten halen graag concrete feiten, cijfers en duidelijke definities uit pagina's, zie citeerbaarheid.

Lees je belangrijkste pagina's kritisch na. Staan er zinnen in die elke concurrent ook zou schrijven? Vervang die dan door je eigen prijzen, werkwijze, regio en voorbeelden. Meer over vertrouwen lees je bij E-E-A-T. Wil je weten of AI-assistenten je bedrijf correct beschrijven, gebruik dan de vermeldingscheck.

Wat dit betekent voor jou

Gebruik een AI-detector hooguit als aanleiding voor een gesprek. Een vonnis is het niet. Maak vooraf afspraken over AI-gebruik met je team en je leveranciers, en beoordeel op kwaliteit, kloppende feiten en eigen inbreng. Laat een tekst die onder jouw naam verschijnt altijd door een mens controleren, en vertel eerlijk hoe de AI-content op je website is gemaakt, zoals beschreven in AI content labelen. Lezers vertrouwen je op wat je laat zien.

Conclusie

AI-detectors beloven zekerheid die ze niet kunnen geven. De makers van ChatGPT zetten hun eigen detector in 2023 uit, en onderzoek van Stanford laat zien dat de tools schrijvers met een andere moedertaal oneerlijk vaak treffen. Kijk daarom naar resultaat en proces. Maak vooraf duidelijke afspraken en praat met mensen als je twijfelt. Zorg dat je eigen teksten concreet, controleerbaar en eerlijk zijn, want daar hebben zowel lezers als AI-assistenten iets aan. Wil je weten hoe je website daarop scoort, doe dan de gratis GEO-scan of de vermeldingscheck.

Veelgestelde vragen

Kan een AI-detector bewijzen dat een tekst door AI is geschreven?

Nee. Een detector schat hoe groot de kans is, meer kan hij niet. Zelfs Turnitin noemt de uitkomst volgens Georgetown University een indicator en geen bevestiging. Gebruik een score dus nooit als enige grond om een sollicitant, student of freelancer te beschuldigen of af te wijzen. Praat eerst met de schrijver.

Waarom stopte OpenAI met zijn AI-detector?

OpenAI schakelde de AI Text Classifier op 20 juli 2023 uit vanwege een lage nauwkeurigheid. Op een testset herkende de tool 26 procent van de AI-teksten, terwijl 9 procent van de door mensen geschreven teksten ten onrechte als AI werd aangemerkt.

Hebben detectors een voorkeur voor bepaalde schrijvers?

Ja. Onderzoekers van Stanford (Liang e.a., 2023) zagen dat veelgebruikte detectors teksten van schrijvers met een andere moedertaal dan Engels vaak ten onrechte als AI markeerden. Teksten van moedertaalsprekers kwamen er beter vanaf. De onderzoekers waarschuwen daarom tegen gebruik in beoordelingen.

Bestaan er onzichtbare watermerken in AI-tekst?

Ja, bij sommige aanbieders. Google beschrijft SynthID als een watermerk in tekst uit de Gemini-app. Dat werkt alleen voor tekst van tools die het gebruiken en zegt niets over tekst van andere modellen. Vind je geen watermerk, dan bewijst dat dus niets.

Straffen Google of AI-zoekmachines teksten af die met AI zijn geschreven?

Google zegt dat het om kwaliteit en nut gaat, niet om de manier waarop een tekst is gemaakt. Wie wel op grote schaal pagina's met AI maakt zonder waarde voor lezers, kan onder het spambeleid vallen. Controleer daarom de feiten en voeg eigen kennis toe.

Bronnen

• OpenAI: New AI classifier for indicating AI-written text (met update van 20 juli 2023)
• Liang e.a.: GPT detectors are biased against non-native English writers (Patterns, 2023)
• Georgetown University, CNDLS: A note on detection tools
• Google DeepMind: SynthID
• Google Search Central: Generative AI content on your site
• Europese Commissie: Code of Practice on transparency of AI-generated content (2026)