Energieverbruik AI: hoeveel energie en water kost AI?

Energieverbruik AI per vraag: wat is er gemeten?

Lang waren er alleen schattingen van buitenstaanders. Sinds 2025 publiceren een paar aanbieders zelf cijfers, alleen meten ze niet hetzelfde. Vergelijk ze dus voorzichtig. Kijk wat er wel en niet is meegeteld, en of het om een gemiddelde of een mediaan gaat (de middelste waarde: de helft van de vragen verbruikt meer, de helft minder).

Google vergelijkt 0,24 wattuur met minder dan negen seconden televisiekijken. In dat cijfer zitten ook koeling, stand-bymachines en de processors naast de AI-chips, maar niemand heeft het onafhankelijk gecontroleerd. Mistral komt hoger uit omdat het de productie van servers meerekent. Lange antwoorden, beelden en video kosten meer.

Hoeveel energie kost AI in totaal?

Het gaat om miljarden vragen per dag. Daarom kijkt het IEA naar alle datacenters samen. In het rapport Energy and AI van april 2025 schatte het IEA hun verbruik op ongeveer 415 terawattuur in 2024, rond 1,5 procent van alle elektriciteit wereldwijd.

In april 2026 meldde het IEA dat het stroomverbruik van datacenters in 2025 met 17 procent steeg. Bij datacenters die vooral op AI zijn gericht, was dat 50 procent. Rond 2030 gebruiken datacenters volgens het IEA ongeveer twee keer zoveel stroom als nu.

In Nederland ging volgens het CBS in 2024 ongeveer 5,1 terawattuur naar datacenters: 4,6 procent van het totale elektriciteitsverbruik, vergelijkbaar met bijna 2 miljoen woningen. In 2021 was dat nog 3,3 procent. Eén Microsoft-datacenter bij Middenmeer gebruikte in 2025 volgens gegevens van de RVO 1,17 terawattuur, ongeveer 1 procent van alle stroom in Nederland. Niet elk datacenter draait AI, maar AI groeit het snelst.

Waar gaat de energie van AI naartoe?

Het eerste deel is de training, waarin een model leert van enorme hoeveelheden tekst. Mistral meldt voor de training en de eerste anderhalf jaar gebruik van zijn model Large 2 een uitstoot van 20,4 kiloton CO2 en 281.000 kubieke meter water.

Dan het gebruik, ook wel inference genoemd. Elke keer dat iemand een vraag stelt, rekent het model een antwoord uit, en een langer antwoord betekent meer tokens en meer rekenwerk. Een redeneermodel dat eerst stap voor stap nadenkt, verbruikt meer dan een snel standaardmodel.

En de hardware zelf. Chips en servers moeten worden gemaakt, gekoeld en na een paar jaar vervangen. Water gaat vooral naar koeling, en hoeveel hangt sterk af van het klimaat en het koelsysteem van het datacenter.

Wat je meetelt, bepaalt de uitkomst. Vraag bij elk cijfer dus wat erin zit en uit welk jaar het komt.

Zo ga je als ondernemer bewust om met AI

Voor de meeste mkb-bedrijven is het eigen AI-gebruik een klein deel van de energievoetafdruk. Verspilling voorkomen kost weinig moeite:

1. Kies de juiste tool. Een openingstijd of adres vind je net zo goed via een gewone zoekopdracht of je eigen administratie, zonder dat een taalmodel een heel antwoord schrijft.
2. Gebruik zware modellen alleen waar nodig. Voor een korte e-mail heb je geen redeneermodel nodig.
3. Stel een goede vraag in één keer. Met een duidelijke opdracht en context hoef je niet tien keer opnieuw te genereren.
4. Wees zuinig met beeld en video. Genereer geen tientallen varianten als je er één nodig hebt.
5. Vraag je leverancier naar cijfers. Kies bij voorkeur aanbieders die verbruik en methode openbaar maken.

Beleid hoeft niet ingewikkeld. Een paar afspraken in je team volstaan, bijvoorbeeld in hetzelfde document als je regels over privacy, zodat je AI blijft gebruiken voor het werk waar het je tijd scheelt en het rekenwerk daarbuiten laat.

Veelgemaakte fouten in de discussie over energieverbruik AI

Veel cijfers die rondgaan, kloppen niet of zijn niet te vergelijken. De bekendste valkuilen:

• Oude schattingen herhalen. Cijfers van vóór 2025 waren vaak berekeningen van buitenstaanders. Het verbruik per vraag is sindsdien sterk gedaald; Google meldt een daling met een factor 33 in een jaar.
• Training en gebruik door elkaar halen. Training kost eenmalig veel, gebruik per vraag weinig.
• Water van koeling en levenscyclus vergelijken. 0,26 en 45 milliliter meten verschillende dingen.
• Alleen naar de vraag kijken. Het totaal groeit omdat steeds meer mensen en systemen AI gebruiken.
• Vage duurzaamheidsclaims maken. Zeg niet dat je „klimaatneutraal met AI werkt” zonder onderbouwing. Volgens de leidraad duurzaamheidsclaims van de ACM moeten claims juist, duidelijk en controleerbaar zijn.

Eerlijk samengevat kost AI per vraag weinig energie en in totaal veel, en de cijfers worden beter maar zijn nog onvolledig. Noem in je eigen communicatie bij voorkeur cijfers met bron en jaartal.

Duurzaamheid en je zichtbaarheid in AI-assistenten

Klanten vragen AI-assistenten ook naar duurzame keuzes, zoals een groene drukkerij of een energiezuinige installateur. Het antwoord komt uit wat er online over bedrijven te vinden is: je eigen website, je bedrijfsprofielen, keurmerken en wat anderen over je schrijven. Staat je duurzame aanpak nergens concreet beschreven, dan kan een AI-assistent je niet noemen als iemand ernaar vraagt.

Heb je zonnepanelen op je pand, een elektrisch wagenpark of een certificering? Zet dat op je website, met jaartal en cijfers. Zo'n feit neemt een AI-assistent makkelijker over en schrijft het aan jou toe, wat met een algemene belofte niet lukt. Een verzonnen voorbeeld: „Sinds 2024 rijden onze drie bestelbussen elektrisch” zegt meer dan „wij werken duurzaam”. Zie ook hoe Google AI Overviews bronnen kiezen.

Wil je weten of AI jouw bedrijf al noemt, en met welke omschrijving? De gratis vermeldingscheck laat binnen een paar minuten zien of Perplexity je vermeldt in jouw gemeente.

Wat dit betekent voor jou

Een vraag aan ChatGPT hoeft je geen schuldgevoel te geven. Per vraag is het verbruik klein. Het totaal groeit wel snel, en dat legt ook in Nederland druk op het stroomnet en op water. Kies dus de lichtste tool die het werk doet, genereer niet onnodig opnieuw en vraag leveranciers naar hun cijfers over stroom en water. Over je eigen duurzaamheid vertel je feiten, geen vage claims, want daar hebben klanten iets aan en dan kan een AI-assistent je correct beschrijven als iemand een duurzame aanbieder zoekt.

Conclusie

Per vraag is het energieverbruik van AI klein en het daalt. Het totale verbruik van datacenters stijgt hard. De beste cijfers komen van de aanbieders zelf en zijn niet altijd onafhankelijk gecontroleerd. Gebruik AI waar het je werk scheelt, kies de lichtste tool en maak geen claims die je niet kunt onderbouwen. Wil je zien hoe AI-zoekmachines jouw website lezen en of je duurzame feiten te vinden zijn, doe dan de gratis GEO-scan en bekijk je score van 0 tot 100.

Veelgestelde vragen

Hoeveel stroom kost één vraag aan ChatGPT?

OpenAI-topman Sam Altman schreef in juni 2025 dat een gemiddelde vraag ongeveer 0,34 wattuur kost. Hoe dat is berekend, heeft OpenAI niet gepubliceerd, dus niemand kan het cijfer onafhankelijk controleren.

Hoeveel water gebruikt AI per vraag?

Google meldt 0,26 milliliter per mediane Gemini-tekstvraag in mei 2025, alleen voor koeling in datacenters. Mistral rekent de hele levenscyclus mee, ook de productie van hardware, en komt op 45 milliliter per antwoord.

Is een AI-vraag zwaarder dan een gewone zoekopdracht?

Meestal wel. Een taalmodel schrijft een nieuw antwoord, waar een zoekmachine vooral links ophaalt. Hoeveel zwaarder het is, hangt af van het model en de lengte van het antwoord.

Hoeveel stroom gebruiken datacenters in Nederland?

Volgens het CBS ging in 2024 ongeveer 5,1 terawattuur naar Nederlandse datacenters. Dat is 4,6 procent van het elektriciteitsverbruik, ongeveer evenveel als bijna 2 miljoen woningen.

Wordt AI zuiniger?

Per vraag wel. Google meldt dat het energieverbruik van een mediane Gemini-vraag tussen mei 2024 en mei 2025 33 keer lager werd. Het totale verbruik stijgt toch, omdat AI veel meer wordt gebruikt.

Bronnen

• Google Cloud: Measuring the environmental impact of AI inference (augustus 2025)
• Mistral AI: Our contribution to a global environmental standard for AI (juli 2025)
• Sam Altman (OpenAI): The Gentle Singularity (juni 2025)
• IEA: Energy and AI (april 2025) en update over datacenters (april 2026)
• CBS: Datacenters verbruiken 4,6 procent van de elektriciteit (december 2025)
• NOS: Eén Microsoft-datacenter gebruikt 1 procent van alle stroom in Nederland (juli 2026)