Privacyvriendelijke AI: alternatieven voor ChatGPT voor je bedrijf

Wat is privacyvriendelijke AI?

Voor de gebruiker werkt een privacyvriendelijke chatbot net als ChatGPT: je typt een vraag en een taalmodel schrijft het antwoord. Het verschil zit in wat er daarna met je gegevens gebeurt.

De aanbieders beloven meestal dat je gesprekken geen trainingsmateriaal worden en dat er zo weinig mogelijk bewaard blijft, of alleen versleuteld. Ook leggen ze weinig over jou vast, zoals je IP-adres of een account.

De techniek erachter verschilt per dienst. Duck.ai van DuckDuckGo is een tussenlaag die je vraag doorstuurt naar modellen van onder meer OpenAI, Anthropic en Mistral, nadat je IP-adres en andere metadata eraf zijn gehaald. Lumo van het Zwitserse Proton draait eigen open modellen op servers in Europa. Mistral is een Frans AI-bedrijf dat zijn eigen modellen bouwt en ze aanbiedt via de assistent Vibe, tot mei 2026 Le Chat genoemd.

Beschermd is de term niet. Geen keurmerk of toezichthouder kent het label toe, dus de beloften lees je zelf na in de voorwaarden en het privacybeleid van elke dienst.

Waarom privacyvriendelijke AI nu telt

Meer mensen gebruiken chatbots, en meer mensen maken zich er zorgen over. Volgens het CBS had in 2025 57 procent van de Nederlandse volwassenen ooit een chatbot gebruikt. In hetzelfde onderzoek zei 63 procent zich veel zorgen te maken over privacyrisico's door het verzamelen van persoonlijke data.

Voor bedrijven gaat het om meer dan persoonlijke voorkeur. De Autoriteit Persoonsgegevens krijgt meldingen van datalekken doordat medewerkers gevoelige gegevens in chatbots plakken, en veel organisaties willen ook minder afhankelijk zijn van Amerikaanse techbedrijven. Europese diensten wijzen er daarom graag op dat ze onder de AVG vallen en hun gegevens zo veel mogelijk binnen Europa verwerken.

Het aanbod groeide snel. Proton lanceerde Lumo op 23 juli 2025 en bracht op 30 oktober 2025 een zakelijke versie uit. Mistral vernieuwde zijn assistent in mei 2026 onder de naam Vibe, met werkfuncties zoals koppelingen met e-mail en documenten. Duck.ai heeft naast gratis modellen betaalde abonnementen met grotere modellen. Wie zijn gegevens niet bij één grote partij wil onderbrengen, kan nu dus echt kiezen.

Duck.ai, Lumo en Mistral Vibe vergeleken

Er zijn kanttekeningen. De Europese Open Source AI Index van de Radboud Universiteit noemde Lumo in augustus 2025 de minst open „open” AI-assistent, omdat code en modeldetails niet openbaar zijn. Bij Mistral zet je als individuele gebruiker training zelf uit, in de app bij de instellingen voor gegevens en account. Met een Team-abonnement kan een beheerder dat voor de hele organisatie doen.

De prijzen lopen uiteen. Vibe Team kost 24,99 euro per gebruiker per maand, of 19,99 euro bij jaarbetaling. Lumo for Business kostte bij de introductie 11,99 dollar per gebruiker per maand bij jaarbetaling.

Checklist: wanneer is privacyvriendelijke AI geschikt voor zakelijk gebruik?

Een privacybelofte is een begin. Voor gebruik in je bedrijf loop je deze punten na.

1. Verwerkersovereenkomst. Verwerk je persoonsgegevens van klanten of medewerkers, dan eist de AVG een verwerkersovereenkomst. Die krijg je meestal alleen bij zakelijke abonnementen.
2. Training standaard uit. Controleer of dat voor alle gebruikers geldt, en niet pas als ieder teamlid zelf een knop omzet.
3. Beheer voor je team. Kun je accounts centraal aanmaken, instellingen vastzetten en toegang intrekken als iemand vertrekt?
4. Locatie van verwerking. Vraag waar gegevens staan en welke onderaannemers erbij kunnen.
5. Kwaliteit voor jouw taken. Test de dienst een week op echte, niet-gevoelige taken. Aan een veilige tool die niemand gebruikt heb je niets, want medewerkers pakken dan toch hun eigen account erbij.

Lees ook verantwoord AI gebruiken voor de afspraken die je met medewerkers maakt.

Veelgemaakte fouten

De eerste fout is denken dat een privacyvriendelijke chatbot alles mag ontvangen. Ook bij deze diensten verlaten je gegevens je bedrijf, dus persoonsgegevens, wachtwoorden en vertrouwelijke stukken van klanten horen er nog steeds niet in.

Dan de gratis consumentenversie die stilletjes zakelijk wordt gebruikt. Zonder verwerkersovereenkomst en teambeheer staat er niets op papier, hoe goed de belofte ook klinkt.

Een derde misverstand: Europees is automatisch veilig. Een Europese aanbieder valt onder de AVG, maar kan nog steeds op je gegevens trainen als je dat niet uitzet. Andersom kan een Amerikaanse dienst met goede afspraken prima passen.

Tot slot stappen bedrijven over zonder te testen. Sommige diensten zoeken standaard niet op het web of gebruiken kleinere modellen, en dat merk je pas als je ze op je eigen werk loslaat. Laat een paar medewerkers vergelijken en noteer waar de antwoorden tekortschieten.

Privacyvriendelijke AI en je zichtbaarheid in AI-assistenten

Lang niet al je klanten gebruiken ChatGPT. Een deel kiest juist voor Duck.ai, Lumo of Vibe, en ook daar komen vragen binnen als „welke boekhouder in Utrecht werkt voor zzp'ers?”. Ook in die antwoorden wil je juist beschreven worden.

Deze assistenten putten uit hetzelfde open web: je eigen website, reviews, gidsen en nieuwsberichten. Sommige zoeken live en andere leunen vooral op wat het model al weet, dus wat helpt werkt overal: een website die AI-crawlers kunnen lezen, duidelijke feiten over wat je doet en waar, en consistente merkvermeldingen op andere sites. Stel je testvragen daarom ook eens aan een privacyvriendelijke assistent en leg de antwoorden naast die van ChatGPT. Word je genoemd, kloppen je gegevens, welke concurrenten verschijnen wel? Waar de assistenten van elkaar afwijken, ontbreekt je informatie online vaak nog of is ze verouderd.

Wat dit betekent voor jou

Wil je AI gebruiken zonder dat je gesprekken trainingsmateriaal worden, dan zijn Duck.ai, Lumo en Mistral Vibe serieuze opties. Voor losse vragen zonder gevoelige gegevens is Duck.ai het makkelijkst. Werk je met een team of met klantgegevens, kijk dan naar Lumo for Business of een Team- of Enterprise-abonnement bij Mistral, en vraag altijd om een verwerkersovereenkomst. Leg vast welke tool je team gebruikt. En omdat klanten hun eigen assistent kiezen, beschrijven ook deze chatbots jouw bedrijf, op basis van wat er online over je staat.

Conclusie

Duck.ai, Proton Lumo en Mistral Vibe zijn volwaardige alternatieven geworden. Ze regelen privacy elk op hun eigen manier, draaien op andere modellen en bieden zakelijk heel verschillende dingen, dus lees de voorwaarden en test ze op je eigen taken. Regel afspraken voordat je team overstapt. Dan weet iedereen wat wel en niet mag. Voor de instellingen bij de grootste aanbieder lees je ChatGPT privacy. Wil je weten of AI-assistenten je bedrijf goed kunnen beschrijven, doe dan de gratis GEO-scan.

Veelgestelde vragen

Wat is de meest privacyvriendelijke AI-chatbot?

Dat hangt af van wat je wilt beschermen. Duck.ai haalt je IP-adres en metadata weg voordat een vraag naar het model gaat. Lumo versleutelt je geschiedenis, zodat Proton die zelf niet kan lezen. Mistral verwerkt je gegevens in Europa en biedt zakelijke afspraken, maar daar zet je training als losse gebruiker zelf uit.

Is Duck.ai geschikt voor bedrijven?

Voor algemene vragen zonder gevoelige gegevens wel. Duck.ai is gemaakt voor persoonlijk gebruik en heeft geen teamomgeving waarin je accounts beheert. Werk je met klantgegevens, dan heb je een dienst met verwerkersovereenkomst nodig, zoals een zakelijk abonnement bij Proton of Mistral.

Is Le Chat van Mistral verdwenen?

Nee. Mistral gaf Le Chat in mei 2026 de nieuwe naam Vibe. Bestaande gesprekken en instellingen bleven gewoon staan, dus overstappen hoefde niet. De assistent is er in een gratis versie en als Pro, Team en Enterprise.

Traint Proton Lumo op mijn gesprekken?

Volgens Proton niet. Lumo bewaart geen logs van je vragen en antwoorden, en je geschiedenis staat versleuteld opgeslagen. Alleen feedback die je zelf geeft, en die geanonimiseerd is, kan Proton gebruiken. Geef je geen feedback, dan blijft er dus niets over om op te trainen.

Zijn privacyvriendelijke AI-chatbots minder goed?

Niet per se, al zijn er verschillen. Sommige gebruiken kleinere open modellen of zoeken standaard niet op het web, waardoor antwoorden over recente zaken tegenvallen. Test ze daarom een week op je eigen taken voordat je overstapt.

Bronnen

• DuckDuckGo Help Pages: Duck.ai privacy
• Proton Support: Lumo privacy
• Neowin: Proton introduces Lumo for Business (oktober 2025)
• Mistral AI Help Center: opt-out voor het gebruik van gegevens voor training
• Mistral AI: privacybeleid
• The Decoder: Mistral rebrands LeChat as Vibe (mei 2026)
• European Open Source AI Index, Radboud Universiteit: beoordeling van Lumo (augustus 2025)
• CBS: AI in de samenleving, ervaringen en opinies (februari 2026)